माधव नारायण धलं लिसें स्वस्थानीया बाखं
माधवनारायण स्वस्थानी शालीनदी ब्रतविघि परदेशवानिगु माधवनारायण माधव नारायण धल॑ लिसें स्वस्थानीया बाखं न्हेथना डा.बाल गोपाल श्रेष्ठ दंयदसं मिला पुन्हि कुन्हु सकोय लच्छि ताहाकगु माधव नारायण मेला शुरु जुइ। थो माधव नारायणप्रति देछानातगु धार्मिक ब्रत ख। माधव नारायण हिन्दू द्यो विष्णुया अवतार खः। धलं दनेत नेपाया थीथी थासं धार्मिक आस्था दुपिं मिसा मिजंत शालीनदीया सिथय मुनिइ। सकोय नेवातयगु चोययागु जातं बोति काइगु थो विशुद्ध हिन्दू धार्मिक संस्कार ख। थुकिइ बज्राचार्य, शाक्य, सायमि थज्यागु बौद्धधर्मालम्बीतयगु बोति दइमखु। जबकि दुंइ, नौ, को, भा, छिपा, पुं व गथु थज्यागु जातयापिसं धलं दनेमज्यू यानातगु दु। अथेहे नाय, जोगी, दों, पो थज्यागु जातयात न॑ निषेध यानातगु दु। अथेहे खयत व तामांगत थज्यागु मेमेगु समुदाययापिंत धलं दनेत उत्साहित याइमखु। तर यदि इमिसं धलं दनेत इच्छा क्यंसा, इमित मेपिं सिबे अलग तया धलं दंकिइ। तर आ थो प्रतिबन्धत छुं हद तक लचक जुइधुंकल। तर नं पूरा लचक धासा मजुनिइ। सन २००० य जिं २३ म्ह खयत व निम्ह दुंइ जातयापिं धलं दंगु खना। शुरुइ इमिसं दैनिक यायेमागु संस्कार फुक्क लिसेंनापं चोना यात तर लिपाया संस्कार यायेत मेपिं सिबे अलग देगया लिक्क चोंगु फल्चाय चोना यात। इमित फुक्कंलिसें तया धल दंकल धका खोपया माधव नारायण धलं दंवम्ह मिसां गुनासो यासेलिं इमित अलग तगु ख। सकोया थो माधव नारायण धलं दनेगु परम्परा गबले लिसें शुरु जुल धका छुं लिखित भों मदु। तर थो परम्परा म्होति नं ४०० दं पुलांगु जुइमा धका अनुमान यानातगु दु। मौखिक कथ नं व माधव नारायण प्रतिष्ठा पुजा (एमपीपी१) या भोंया आधारय थथे अनुमान यानातगु ख। थुकिइ श्रीगंगा रानी अर्थात लानी गंगां माघ ब्रतया पलिस्था यागु धका चोयातगु दु। रानी गंगा खोप॑ सकोय जुजु त्रिभुवन मल्ल देवलिसें सन १५६० पाखे शासन यायेत वगु खनेदु। सकोया इतिहासय गंगा नांया मेम्ह रानीया बारे चोयातगु जिमिसं मखना। उकिं एमपीपी१ य न्हेथना तम्ह गंगारानी व हे माधव नारायण धलं स्थापना याम्ह जुइमा। थो सत्य खसा माधव नारायण धलंया इतिहास म्होति नं ४५० दं पुलां जुइमा । सन १९८६ य खोपया हनुमान घाटय नं सकोय थें हे माधव नारायणया धलं शुरु यात। पुजारीलिसे धलं दंपिनिगु कथं खोपय ताई लिपा थो धलं दनेगु ज्या इमिसं हानं सुचारु यागु ख। इमिसं इमिथाय चोनिगु धलं सकोया सिबे पुलां धका दाबी यासें छुंछुं हुनिं तदं तक दिनाचोंगु धका धागु दु। सकोया धलं दनिगु विधि लोवनापुगु जुगुलिं पिने चोंपिं नं थुकिइ बोति कयाचोंगु दु। खोपय चोनिगु धलं॑ न॑ पिने चोंपिंत आकर्षित याये मफु खाली खोपय चोंपिं मिस्तयसं जक बोति कयाचोंगु दु। सन २००० य खोपय धलं दपिंनिगु ल्या १८म्ह जक दुगु ख, इमिं फुक्क मिस्त जक ख। थुथाय मनुतयसं माधव नारायण व लच्छि तक छेंय छेंय कनिगु स्वस्थानी बाखंया स्वापु दु धका विश्वास यानाचोंगु दु। उकिं हे सकोया शालीनदीइ धलं दंपिसं माधव नारायण व स्वस्थानीया हे धलं दनागु धका धाइ। मनुतयसं स्वस्थानीया धलं छेंय चोना न॑ दनिइ । स्वस्थानीया बाखं कथं मनुतयसं सकोयात नवराज जुजुया राज्य, लावण्य देश कथं कयाचोंगु दु। लच्छि तक धलं दनिपिं शालिनदीइ चोना धलं दनिइ, अथेहे देयया थीथी थासय दोलंदो भक्तजनत सकोय वइ। थुबलय सको तसकं व्यस्त जुइ। सन २००० य भक्तजनतयसं घेबा संकलन याना माधव नारायण स्वस्थानी छम्ह हे ख धका केनेत माधव नारायणया धलं दनिगु शालीनदी लिक्क स्वस्थानी देवीया देग दयेकेगु अभियान न्ह्याका सन २००४ स देग दने कोचायेकुगु ख। माधव नारायण स्वस्थानी छम्ह हे द्यो मखु धासे राजोपाध्याय पुजारी सहित सकोया यको स्थानीयतयसं थो देग तयेत असहमती पोंकुगु ख। इमिगु धापु कथं माधव नारायणया मेला व स्वस्थानी दथुइ छुं स्वापु मदु व स्वस्थानीया बाखं कनेगु लिपा तिनि वगु ख। शालीनदीया सिथय चोनिगु माधव नारायणया धलनय याइगु विधि स्वस्थानी बाखं सिबे तसकं पा। तर माधव नारायणया धलं दनिपिसं नं स्वस्थानीया हे सफुयात पुजा याना न्हियान्हिथं व हे बाखं कनेगु धासा याइ। राजोपाध्याय पुजारीया कथं लच्छि ताहाकगु माधव नारायण धलं बैष्णव परम्परा कथं दु। थुकिइ न्हियान्हिधं विष्णुया छगू छगू अवतारया पुजा जुइ। माघ महिना माधव नारायणयात देछानातगु महिना ख। शालीनदीं धार्मिक संस्कार याइबलय पुज्याइगुलिं माधव नारायण स्पष्टरूपं विष्णु हे ख। मोनियर विलियम्सया डिक्सनरीइ माधव नारायण धागु कृष्ण व विष्णुया हे मेगु रूप ख धका न्हेथनातगु दु। थुकिइ माधव नारायण शिवया हे छगू नां ख धका न॑ चोयातगु दु मोनियर विलियम्स (१९८८:८०८)। बाखनय माधव नारायण फम्पिइ चोंम्ह व लिपा सकोय चोंपिसं खुयाहगु धका धयातगु दु। थो द्योया मूर्ति श्रीखण्डं दयेकातगु नं धयातगु दु। लिपा मूर्ति चना बंगुलिं उकिया थासय धातुं दयेकुगु धयातगु दु। आयागु ढलौटया मूर्ति ३० सेन्टिमीटरति तजा व २ किलोतिया तौल दु । मूर्तिया ल्यूने सकोया चलाखु त्वा, बाग तुंथिया दातां नेपाल संवत ९९६ मंसिर ६ बुधबा कुन्हु तगु धका पाताय चोया तिकातगु दु। माधव नारायणया बाखनय स्वस्थानीया बाखनय थे द्याेया वर्णन यानातगु मदु । नेवा भासय चोयाततगु न्हापांगु स्वस्थानीया बाखनय पार्वतीया इनापय महाद्याेव॑ स्वस्थानीया ब्रत श्रृजना यागु धका स्पष्ट रूपय चोयातगु दु। उकिइ महाद्योव॑ ब्रतया भोलय पुजा याइम्ह द्यो महाद्यो व पार्वती मजुसें अर्धनारेश्वर वा उमामहेश्वर जुगु धका धयातग दु। न्हापांगु नेवा स्वस्थानीइ स्वस्थानी द्यो धागु जगदीश्वरी धका प्रस्तुत यानातगु दु। उकिइ द्याेया ख्वापा लुंया थे जुगु, सोंग मिखा दुगु, पेपा ल्हा दुगु व सिंह आसन दयेका चोनाचोंम्ह धका धयातगु दु। अथेहे जवपाखेया छपा ल्हातय खडग, मेगुलि वरद मुद्रा, खवपाखेया छपा ल्हातय ढाल व मेगुलिं पलेस्वां जोनातगु धयातगु दु। तर आयागु स्वस्थानीइ द्योया बारे थीथी कथं वर्णन यानातगु दु। सन २००० य माधव नारायणया मेलाया झाेलय स्थानीय चित्रकार भूपेन्द्र श्रेष्ठ स्वस्थानीद्योया रंगिन किपा वितरण यानादिगु ख। उकिइ पलेस्वानय विराजमान स्वस्थानीयात अष्टमात्रिकां चाहिकातगु दु। जवया छपा ल्हातय त्रिशुल, मेगुलिं खडग, खवया छपा ल्हातय चक्र व मेगुलिं वंचुगु पलेस्वां जोनातगु दु । अथेहे गणेश, कुमार, सिंहिनी, ब्याध्रिनीयात पेकुनय तयातगु दुसा, निम्ह अप्सरां स्वांमा जोना चोय बोयाचोंगु चोयातगु दु । स्वस्थानी स्वस्थानी बाखं नेपालय उत्पत्ति जुगु स्वस्थानी हिन्दू बाखं ख। थुकिइ गुकथं छम्ह ब्रम्हु मचा नवराज लावण्य देया जुजु जुल धका कनातगु दु। नवराज थ मां गोमाया लच्छि ताहाकगु स्वस्थानी ब्रतया पुण्यया हुनिं जुजु जुगु ख । थो बाखं दकले पुलांगु ल्हातं चोयातगु सफू सन १५७३ या ख गुकिइ गोमा मयजु व वयकया काय नवराजया बारे चोयातगु संस्कृतया १४८ श्लोक दु। आतक लुगु बाखं मध्ये थो दकले चिहाकगु ख। सन १६०३ य संस्कृतयात भाय हिला नेवा भासय चोयातगु न्हापांगु नेपालभासां चोयातगु बाखं लुगु दु। अथेहे
श्रीपञ्चमी, बसन्त पञ्चमी
मञ्जुश्री सु खः ? श्रीपञ्चमी ,वसन्त पञ्चमी मञ्जुश्री सु खः ? मञ्जुश्री सु खः ? उपप्रा. वज्रमुनि वज्राचार्य मूति :- मञ्जुश्री ऐतिहासिक पात्र मखु । बुद्धधर्मदुने स्वगू सम्प्रदायमध्ये महायानया विकास नापनाप सृजना जूम्ह आध्यात्मिक काल्पनिक पात्र खः । गुम्हेसित बुद्धधर्मय् ला, हि, क्वँय्या पात्र मखुसे ज्ञानकायया रुपय् कयातःगु खः । त्रिकालया फुक्क बुद्धपिनिगु नुगलय् दैम्ह ज्ञानमूर्ति खः । मञ्जुश्रीयात आदिबुद्ध नं धाइ । दकले न्हापां पिज्वःगु सःया उद्घोष याःम्ह, आखःया जन्मदाता वागीश्वरया रुपय्, धर्मया वीजारोपण याःम्ह धर्मधातुया रुपय् अर्थात् फुक्क ज्ञानया खानी वा स्रोत गुगु फुक्क बुद्ध बोधिसत्वपिनिगु आधारतत्व पंचज्ञान हे मञ्जुश्री खः । मञ्जुश्री हे स्वयम्भू खः । मञ्जुश्री पर्वतय् ब्वनायंगु खँ न्ह्यथनातःगु दु । अथे हे मञ्जुश्रीं ब्वनाहःपिं वरदा व मोक्षदा च्वंगु थाय् धिनाच्व व फुलंच्वयात नं सांस्कृतिक थाय् दय्काः मेलाकथं वनेगु यानाः वयाच्वंगु दु । मञ्जुश्रीया धारणा मञ्जुश्रीबारे विद्वान्पिनिगु थीथी धापू दु । इतिहासकार भुवनलाल प्रधानया धापूकथं मञ्जुश्री त्रेता युगय् नेपालय् वःम्ह बोधिसत्व मखु, चिनीया नं मखु, अलौकिक शक्ति दुम्ह द्यः नं मखु । ई.सं.या न्हापांगु शदीया दुने जन्म जूम्ह भारतया छम्ह साधारण भिक्षु खः । निगूगु शदीइ मञ्जुश्री महायान सम्प्रदायया गुरु जुल । निगूगु शदीइ महायान दर्शनया प्रवर्तक भिक्षु नार्गाजुन मञ्जुश्रीया शिष्य खः । मञ्जुश्रीया पालय् महायान बुद्धधर्मया प्रचार प्रसार जुल । मञ्जुश्री खुसिया सिथंसिथं नेपाल व चीनया सीमाना हिमाल पर्वत शिखर थ्यन । तज्जागु खुसि मछ्यूसे गबलें नेपाः गबलें तिब्वतया लागा जुयाः पश्चिमया पूर्व १ नम्बर तातोपानी थ्यंकल । अनं वय्गु झ्वलय् ल्हासापाकु ससुमाजु जुयाः नेपाः वल । थुकियात हे न्हापायापिं भौगोलिक ज्ञान मदुपिन्सं मञ्जुश्रीयात चीनपाखें वःगु धैगु विश्वास थनाः बिल । नेपाःदुने महायान प्रचार याःम्ह न्हापांम्ह गुरु मञ्जुश्री खः । चिनीया सरकारं आःतक मञ्जुश्रीयात चीनीया खः धैगु दाबी याःगु मदुनि । चीनय् मञ्जुश्रीया मूर्ति पाँचौं शदी दय्कूगु खः । मञ्जुश्री चिनीया नां मखु, न त मञ्जुश्री नं त्वःता वंम्ह धर्माकर हे चिनीया नां खः । मेमेपिं चिनीया यात्रीपिनिगु नां धाःसा गथेखः अथे हे जुइगु मञ्जुश्रीया नां जक चिनीया जूसां संस्कृतं ह्यूगु पक्का नं खइमखु । थ्व गलत प्रचार खः (प्रधान, ११३१ःभूमिका) । हडसनं थःगु च्वसइ दक न्हापां चीनं मञ्जुश्री नेपाः वयाः नेपाःगाःया लः पितछ्वय् धुंकाः चीनपाखें हे चीनिया राजकुमार धर्माकर व अनया प्रजापिं ब्वनाः मञ्जुपतन शहर दय्काः शासन न्ह्याकल । उगु इलय् थनया भाषा चीनिया खः (हडसन, १११९ः१०–१५) धकाः न्ह्यथनातःगु दुसा एसेज अन दि लाग्वेज…. सफुतिइ मञ्जुघोष, मञ्जुश्री, मञ्जुनाथ चीन देशं वयाः नेपालय् च्वंवःगु खः । लः जायाच्वंगु थाय्यात पितछ्वयाः चैत्य दय्काः धर्माकरयात जुजु दय्कूगु खः । तर वय्कलं नेपालय् भारतया मनूत वयाः च्वंवःगुयात बः बियातःगु दु । नेपालया बुद्धधर्म भारतं वःगु खः । वयां लिपा तिब्वत व चीन वंगु खः । नेपाःया महायान बौद्ध ग्रन्थत फुक्क धैथें संस्कृत भाषां च्वयातःगु खः । वयकलं मञ्जुश्रीं लः पितछ्वयाः बस्ती दय्कूगु खँय् थःगु शंका न्ह्यथनादीगु खनेदु (हडसन, १९७१ः६२) । यज्ञमानपतिया चर्यागीत च्वसुइ मञ्जश्रीया ईब्यः शाक्यमुनि तथागत स्वया खुसःदं लिपा धकाः कालचक्रतन्त्र निर्माणकालया खँ च्वय्गु झ्वलय् च्वयातःगु दु । थुकथं ई.सं. ५७ पाखे मञ्जुश्रीया ईब्यः जूगु न्ह्यथना भुवनलालया धापू नाप ज्वःलाकूगु खनेदु (वज्राचार्य, १११९ः२०३) । मञ्जुश्री मूलकल्पय् मञ्जुश्रीयात गौतम बुद्धया चेलाया रुपय् न्ह्यथनातःगु दु । उकिं महायानी ग्रन्थय् धयातःगु मञ्जुश्रीया प्रसंग क्वातु मजू । मञ्जुश्री बोधिसत्वया सृजना महायान विचारधाराअन्तर्गत ध्यानीबुद्ध, बोधिसत्वया कल्पना न्हापांगु शदीनिसें प्यगूगु शदीया दुने जूगु खः । त्रेतायुगया मञ्जुश्री बोधिसत्वपाखें बुद्धधर्मया प्रचार जूगु धैगु धार्मिक भावनाजक खः । थ्वहे झ्वलय् रिस डाभिड्सया तर्ककथं शाक्यमुनि बुद्धया परिनिर्वाणया ४५० दँ लिपा भारतया भिक्षु गुम्हेसिनं सद्धर्मपुण्डरीक सफू च्वल । उम्ह भिक्षु लिपा महायान बुद्धधर्मया प्रचार याःगुलिं बोधिसत्वया रुपय् नेपालय् थाय् ब्यूगु खँ न्ह्यथनातःगु दु । उम्ह हे भिक्षुया मूति चीनया उताइसाङ्गय् तय्धुंकाः नेपाःया जुजु नरेन्द्रदेवया पालय् नेपाल वःपिं चिनीया तीर्थयात्रीपिन्सं जुजुयात मञ्जुश्रीया मूर्ति उपहार ब्यूगु, अथे हे उगु हे इलय् नेपाःया विहारयात नं ब्यूगु खः । उम्ह हे मञ्जुश्री इत्सीङ्ग (ई.सं. ६७१–७३०) लिपा चीनया पंचशीर्ष पर्वतयाम्ह धकाः प्रचार जूगु खः । मञ्जुश्रीयात अलौकीक ब्यक्तिया रुपय् बोधिसत्व ब्वय्गु जूवंगु खः । गथे मैत्रीयनाथयात मैत्रीयबुद्धया रुपय्, दीपंकर श्रीज्ञानयात दीपंकरबुद्धया रुपय् ब्वःथें उम्ह हे भिक्षुयात मञ्जुश्री बोधिसत्व, चीनदेसं वःम्ह धकाः महिमा ब्वय्त घटना स्वाःगु जक खः धकाः ऐतिहासिक पात्रयात अलौकिक पात्रकथं कल्पना यानाः लिपा सत्यथें जूवंगु खः । आठौं शदी वयाः नेपाःया बौद्ध विद्घान्पिं बज्रवोधि, अमोघवज्र, प्रज्ञापिं मञ्जुश्री दर्शन याय्त चीन वंगु खः गुकिं आठौं शदी हे उताईसाङ्ग मञ्जुश्रीया जन्मस्थलकथं चर्चित जूगु खः (प्रधान, २०५४ः९०) । स्वयम्भूपुराणय् न्ह्यथनातःकथं विक्रमशील महाविहारया गुरु धर्मश्रीमित्रं अ आ इ ई… झिंनिगः आखःया अर्थ कनेमफुगुलिं गुरु मञ्जुश्रीयाके न्यनेगु लागि चीन वनेत वःगु इलय् नेपालय् नापलानाः उकिया अर्थ कनाः छ्वःगु न्ह्यथनातःगु दु । थ्व ई धैगु विक्रमशील महाविहार दुगु इलय्या खँ जुगुलिं नवौं शदीया खँ जुल । उगु धारणाकथं मञ्जुश्री नवौं शदीयाम्ह जुल । नेपाःया पुराणय् थें हे गोश्रृंग ब्याकरण दु । लखं जायाच्वंगु खोटान उपत्यका भूमिइ शाक्यमुनि बुद्ध वयाः भविष्यवाणी याःगु, बुद्ध सारीपुत्र व वैश्रवणयात उगु लः पितछ्वय्गु उजं ब्यूगु, उजंकथं भिक्षुपिन्सं भालाया ग्वहालिं पश्चिमपट्टि ब्यवस्था यानाः दह दय्कूगु नापं उगु दहया प्राणीपिन्त उत्तरपाखें सो रिसन पो पहाडय् तल । लिपा उगु थासय् चैत्य खनेदत । उगु हे थासय् मञ्जुश्री वयाः आशिर्वाद ब्यूगु खँ न्ह्यथनातःगु दु । उकिं मञ्जुश्री चीनय् न्हापांनिसें नांजाः धैगु सीदु (वग, १९४८ः३३३–३३९) । दि संस्कृत बुद्धिष्ट लिट्रेचर अफ नेपालय् न्ह्यथनातःकथं अनुपस्तुट छन्दय् च्यागू अध्याय, पाँचहजार श्लोकया स्वयम्भू पुराणया च्वमि मञ्जुश्री खः । गुम्ह दशौं शदीसिबें न्ह्योयाम्ह खः । मञ्जुश्रीं मञ्जुपतन शहर दय्का प्यखें पःखाः ग्वयाः च्यागू ध्वाका तयाः छचाखेरं सिमा पित । उगु ध्वाखाय् हिरामोती पन्ना बहुमूल्य रत्न नाप अष्टमंगल तल । वयां लिपा धर्माकरयात सःता जुजु पलिस्था यात (मित्र, १८८२ः२४९–२५८) । ईशाया झिंन्यागू शताब्दीपाखे संस्कृतभासं लिपिबद्ध जुयाच्वंगु नेवाः बौद्धग्रन्थ गुणकारण्डब्यूह ग्रन्थय् बोधिचर्याबतार, नामसंगिति, उपोषधब्रत व मेमेगु विषयवस्तुत नं स्रोतकथं दुथ्यायकातःगु दु । थुगु ग्रन्थय् मञ्जुश्रीयात नामसंगिती ग्रन्थय् वियातःगु उपमा घनोबुद्ध च्वयातःगु दु । थ्व हे घनोबुद्ध वृहद स्वयम्भू पुराणय् नं दु । थ्व घनोबुद्ध झिंन्यागू शदीइ आदिबुद्धयात छ्यलातःगु खनेदत (डगलस, १११९ः२५१–२६३) । मञ्जुश्रीयात इतिहासय् महाचीनया पंचशीर्ष पर्वतं नेपाः वःम्ह, नेपाःया ७ कोष लम्बाई व ७ कोष चौडाईया नागदहया लः पितछ्वयाः मञ्जुपतननगर दय्कूम्हकथं न्ह्यब्वयातःगु दु । उम्ह मञ्जुश्रीयात चीन व भारतया मखु साँखुया महापुरुष नं धयाः वयाच्वंगु दु । स्वयम्भुया चैत्य दय्का महाचीन लिहाँ वंगु इलय् साँखुया वज्रयोगिनी सिद्ध जुयावन धैगु न्यनेदु । साँखुइ च्वंपिन्सं मञ्जुश्रीयात हे
फम्पिया बज्रयोगिनी जात्रा
श्रीकृष्ण मानन्धर फर्पिङ,येँ तिकिझ्या: वा:पौ फपिंङ बस्तीया उत्तर पश्चिम स्थित बन जंगलय् भगवानपिनिगु थाय् दु । पूर्वी फेदम् फनिकेश्चर, शेषनारायण देग: , वासुकी कुण्ड अले दक्षिण भागय् वज्रयोगनी माईया देग: व गोरखनाथया पालि दु । वहे च्वय् दुगु उग्रदेवी दक्षिणकाली माईया पुलांगु थासय् पिठया रुपय् कयात:गु दु । आ: वया: बज्रयोगिनी व गोरखनाथ फर्पिङया पर्यटकीय दृष्टिकोण महत्त्वपूर्ण र्केन्द्रविन्दु जुइ धुंकल । असुरा केवया नामं हे सी दु कि फर्पिङय् थाय् थासय् गुफात यक्व दु । व गुफाय् च्वना सिद्ध योगीपिं जप ध्यान याना: सिद्ध प्राप्त याइ धइगु कथन नं दु । न्हापांनिसें हे धर्म संस्कृतिया दृष्टिं तसकं वैभवशाली बौद्ध विद्वान व तान्त्रिकपिं फर्पिङय् यक्व दु । ओङयान धइगु थाय्या छम्ह नांजा:पिं आचार्यत नं वया: योगिनीया आराधना याय्गु व गुरु पद्मसम्भवं फर्पिङय् तपस्या या:गु तथ्यं याना: नं लामा, तिब्बतियनतय्सं फर्पिङयात स्वर्गद्वारया रुपय् कयात:गु दु । स्वर्गद्वारय् च्वंगु हिन्दु , बुद्धिष्टं अत्यन्त मानेयाइगु बज्रयोगिनी देग: वि.सं. २०२७ सालय् कलेवर हिला: देवीया प्रतिष्ठा या:गु विषयलय् उल्लेख नेपाल भाषा अभिलेख शिलापत्र देग:या भूइँतल्लाय् प्रवेश नापं च्वयात:गु खनेदु । थौंकन्हय् बज्रथोगिनीया पूजारी ललितपुर बुवहालया राजभाई बज्रचार्य ख: । थथे याना: बज्रयोगिनी देग:या अवस्था न्ह्याथे जूसां लोकयात उद्धार याइम्ह छम्ह माईया रुपं काइ । छगू इलय् वाफय् नं देसय् अस्तव्यस्त या:गु इलय् माइ बज्रयोगिनी दक्व प्यं चीका: लोकयात उद्धार या:गु किम्बदन्तीत नं लुयाव:गु दु । थ्व हे कारणं याना हर्ष उल्लास नापं फर्पिङय् प्रत्येक डँ गुंला (साउननिसे भदौतक) छवा:तक फर्पिङया प्रत्येक छेंखां मेमेगु वालय् स्वयां अप्व: पूजा आराधना याय्गु प्रचलन दयावयाच्वंगु दु । फपिंङय् प्राय: नेवा: जातया नव विवाहितपिं थ्व हे देगलय् वञ्जला पूजा याय्गु याइ । देवीया मूर्ति बांलाक्क क्वथीक स्वय्बलय् देपा तुति आकाशय् ल्ह्वनात:गु व जव:गु तुति भूमि चुयाच्वंगु खनेदु । जव ल्हातय् बज्रकर्तिया व खवय् पात्र धारण यानात:गु व खत्वाङ ज्वना त:म्ह देवीया जव व देपा: क्रमश: सिगिनी, व्याङ्गीनी दु । बज्रयोगीनी भगवानयात हिन्दु व बौद्ध धर्मवलम्बी दक्वसिनं समानरुपं माने याना वयाच्वंगु दु । भाद्र कृष्ण त्रयोदशी (जुग:चह्रे ) खुन्हु बज्रयोगिनीया प्रतिमा सुन्दर चल विग्रह खतय् विराजमान थाका: फर्पिङ परिक्रमा याकी । उगु मुर्ति निर्माण मजूगुलि बज्रयोगिनीया साधान याना: कलशया जक जात्रा याइ धइगु उल्लेख वंशावली दगु खनेदु । थो वया: बज्रथोगिनीयागु हे प्रतिमा मुर्तिया जात्रा याइ । जात्रा याय् छन्हु न्ह्य: गामय् च्वंपिं बाजं ज्वना: द्य: का वइबलय् पुजारीं रथय् मुर्ति तया: साधना पूजा विधि सम्पन्न याना: बाजं टोली व गुथियारतयत पाहॉकथ जलपान थाका: मुर्ति रथय् तया: नारायण डबली परम्परानिसें तया वयाच्वंगु दु । छेंय् स्वागत लसकुस पूजा याना: चच्छी भजनकृतन याइ व मत ज्याक: वइपिनिगु भिड नं दइ । कन्हय् खुन्हु सुथ सँल्हु (सक्रान्ति) गुथिया गुथियारपिं विभिन्न थासं बाजं नापं त:धंगु पूजा कया: पूजा याय्गु याइ । पूजा सिंधय् धुंका: २ बजेनिसे बज्रयोगिनीया जात्रा यक्व हे न्हयइपुसे च्वनी । फर्पिङया प्यखेरं थीथी किसिमया बाजंनापं उपस्थित जुइ । थ्व जात्राय् दक्व जातजात्तिया मिस्तय्सं थ:गु भेषभूषा श्रृंगार याना: अपसं च्वना माइया जात्रा याय् बलय् खतया न्ह्य: न्ह्य: लाइनय् च्वना: अविर धुप विशेष लावा ह्ववली । जात्राय् फर्पिङया न्हय्गु त्वालय् परिक्रमा याय्गु व न्हय्गु त्वालं काप: लाना: द्य:या जात्रा याइपिनिगु विशेष सहभागिता दइ । जात्राय् म्ह दाना: वनीपिं धर्मावलम्बीपिं यक्व हे दु । यक्व मनोरञ्जनात्मक रुपं फर्पिङया फुल्चोकी गामं ( थैली नाच) म्हिचा प्याखं क्यनीगु प्रचलन नं दु । थथे याना: जात्रा धुंकेव हानं नारायण डबलीइ वनी अले बज्रयोगीनी द्य:या खत बाजं सहित यथास्थानय् थ्यंका: जात्रा सिधय्की ।
येँयाः, दागिं व यंकीदः
येँयाः, दागिं व यंकीदः श्रीकृष्ण महर्जन येँया मौलिक नखः येँयाः खः । न्यंकं बाखं कथं स्वर्गय् इन्द्रया मांया अपसं च्वनेगु नितिं पालिजाः स्वां माःगु अले येँया मरु सतः लागाय् वया पालिजाः स्वां इन्द्रं खुया काःगु जुया ज्वना चिनातःगु खः धाइ । थ्व हे बाखंया आधारय् इन्द्रजात्रा सुरु जूगु कथं नालातःगु दु । पृथ्वी नारायण शाहं नेपाः एकिकरणया नामय् येँयाःया क्वनेयाः कुन्हु षडयन्त्रपूर्वक येँय् आक्रमण यानाः त्याकाः थः राजगद्दीइ च्वंगु खः धाइ । येँयाः नाप किलाघःया दीप्याखं, हनुमानध्वाखाय् यःसिं थनीगु नापं यःसिं क्वःथलीगु, हाथु द्यः, इन्द्र ब्वज्या, श्वेत भैरव, स्वच्छन्द भैरवनिसें थीथी भैलः द्यःया प्रदर्शन, किलाघःया पुलुकिसि प्याखं, हल्चोया पुतुवारतय्गु सवःभकु प्याखं, मजिपा लाखे प्याखं, ख्वपय् च्वंपिंसं हइगु महाकाली प्याखं, बसन्तुपुलिइ क्यनीगु दश अवतार प्याखं, हनुमानध्वाखा लागाय् मत च्याकीगु , बाखादे आजु, कुमारी तलेजुइ प्रवेश, वंघः आजु, उपाकु वनीगु, बलं भ्वय् नकीगु, कुमारी, भैरव व गणेद्यःया रथ चाःहिइकाः याइगु क्वने याः, थनेयाः नापं नानिचा याः, दागिं पिकाइगु, बौमत वनीगु नापं यक्व कथंया गतिविधि स्वानाच्वंगु दु ।धर्मिक, सामाजिक, सांस्कृतिकनिसें यक्व खँ स्वानाच्वंगु येँयाः धइगु राजनीतिक घटना नाप नं स्वनाच्वंगु अले येँया छगू महोत्सव जुयाच्वंगु खनेदु । येँयाः नाप स्वापू दुगु यक्व खँ दयां नं इन्द्र, इन्द्रया मां, यंकीदः अर्थात इन्द्र दह नाप स्वापू दुगु पक्ष नं तसकं महत्वपूर्ण खः । यंकीदः इन्द्र व दागिं नाप स्वापू दुगु धइगु नेवाः समाज दुनेया मृत्य संस्कार नाप नं स्वापू दुगु विषय खः ।मृत्यु संस्कार धाये धुनेवं थःपिनिगु पितृ अर्थात मदये धुंकूपिं अले स्वर्ग नाप नं स्वापू दुगु विषय खः । दच्छिया दुने थः मदुपिं छेँजःपिंत स्वर्गय् छ्वयेगु अले मदये धुंकूपिं मनूतय्त नापलायेगु कथं यंकिदः वनाः पितृतलिसे खँ ल्हायेगु नापनापं स्वर्गय् वनेगु निंतिं यंकीदः तक वनाः त्वःतः वनेगु नापनापं व हे यंकीदः अर्थात इन्द्र दहलय् वनाः म्वः ल्हुयाः लिहां वयेगु खः धाइ । दागिं वनीगु दागिं धइम्ह इन्द्रया मां खः धाइ । स्वर्गया जुजु इन्द्र थः मांया नितिं पालिजाः स्वां येँ देशय् वयाः काःवःगु इलय् नेवाःतय्सं ज्वनाः चिनातःगु अले इन्द्रयात मालेत वया मां दागिं येँय् वःगु खः धाइ । स्वर्गय् च्वंम्ह इन्द्रया मां हे दागिंया रुपय् वःगुलिं थः मदये धुंकूपिं मनूतय्त अर्थात पितृतय्त नं स्वर्गय् यंकेमाः धकाः दागिंया लिउलिउ वनीगु खः धाइ । उकियात हे दागिं वनेगु धाइ । दागिं धकाः इन्द्रया मां लसिंया रुप कयाः वःगु खः धाइ । येँयाःया झ्वलय् क्वनेयाः कुन्हु रथ जात्रा क्वचायेवं दागिं पिहां वइ । दागिं जुयाः पिहां वइम्ह मनुखं तुतिइ घंघला न्ह्यायेगु याइ । उकियात वायु न्ह्यायेगु धाइ । जब वायु न्ह्याइ अबलेनिसें दागिं जूम्हेस्यां सुयात नं न्ववाये मजिउ । अले वसः पुना ख्वाःपाः पुयाः येँया मरु छ्वासपाखाय् च्वंगु द्यःछेँनं दागिं पिहां वइ । सुथंनिसें नीचि याना च्वनीम्ह दागिं जुइम्हेसित वायु न्ह्याये न्ह्यः दागिं नाप नाप वये मफुपिंसं सुथंनिसें हे पुजा बिउवनी । दागिं जुयाः पिहां वयेवं दागिंयात पिखालखुइ पुजा याइ । अले जवं खवं ल्हाः ज्वनाः न्हापां थःने लागा चाःहिली । तुयुगु ख्वाःपाः पुयाः दागिं पिहां वइगु इलय् लँय् स्वयाः वनीमखु स्वर्गपाखे हे स्वयाः वनीसा छेँजः मदुपिं मनूत अर्थात बर्खि च्वनाच्वंपिं मनूत दागिंया लं कचा ज्वना वं वइत वं वइत ज्वना सकलें छस्वाः जुयाः वनी । उगु इलय् दागिं वनीपिंसं च्वकिजा ह्वला वनी अर्थात गुता बीबः ह्वला वनीगु । अथे दागिं वनीगु इलय् दकलय् न्ह्यःने मरुया किसानत अर्थात मरुया ज्यापुतय्गु तग्वःगु धिमे नापं धुन्या वनी, वयां लिउलिउ दागिं वनीसा दागिं नापनापं दच्छिया दुने मदुपिनि छेँजःपिं च्वकिजा ह्वलाः वनी । त्यंगःया कुमाः खलःत दागिं जुया वनीगु चलन दु । थुगुसी दागिं गुथिया नायः अले तःदँ न्ह्यःनिसें दागिं जुया वयाच्वनादीम्ह मंगलकृष्ण डंगोल दागिं जुयादी । दागिं जुयादीम्ह डंगोलं धयादी कथं अथे दागिं जुया वनीगु इलय् वायु न्ह्यासांनिसें छकः छकः चाइगु अले छकः छकः मचाया वनी । दागिं जुयाच्वंतले हे अज्वःगु अनुभव जुइ । थनि नीन्यादँति न्ह्यः दागिं जुया वयाच्वनादीम्ह थः अबु दानरत्न महर्जन म्ह मफुगु इलय् कका पुनारां महर्जन दागिं जुयादीगु खः । उगु इलय् दागिं जुयाः थःने चाःहिले धुंकाः क्वने मरुं कुहां वंगु इलय् बेहोश जुयादिल । अले सकलें जानाः लःलः यानाः चाःहीकल अले पुजा कायेगु यात । अबले छु जूगु खः धकाः न्यंगु इलय् पुनारां डंगोलं थःत नागया न्हाय्पनं दाःगुलिं अथे जूगु धयादिल । अन्ततः वय्कः म्ह मफत । खुला जक म्वात ।उकिं दागिं जुइगु धइगु तसकं थाकूगु खः अले नीची यानाः नियमय् च्वनेमाः धकाः मंगलकृष्ण डंगोलं धयादी । दागिं वंपिं सकलसिनं थःने क्वने चाःहिले धुंकाः ल्यंदुगु च्वकिजा अर्थात बीबः मरुया भुति सतः न्ह्यःने प्वंकेगु याइ । अनं लिपा दागिंयात लसकुस यानाः दुकाइ । अले तिनि दागिं नं पालं यायेगु ज्या याइ । थुगु कथं येँय् दागिं वनीगु क्वचाइगु खः । अथे दागिं वनीगु इलय् लाखे, सवभकु, पुलुकिसि जक मखु बौ मत तकं नापलाके मजिउ धाइ । दागिं थःने चाःहिलाः क्वनेपाखे वनीगु इलय् साय्मितय्सं बौमत थःने न्ह्याकी । अले लिपा हाकनं क्वःने वनी । बौ मत वनीगु धइगु दागिं नाप नापं वंपिं सुं नं त्वःफिगु दुला धकाः माः वनेगु खः धकाः धाइ ।दागिं वनेगु ज्या क्वचाये धुनेवं सामान्यतयाः येँया मरु हितिया पूर्वपाखे स्वयाच्वंगु ल्वहं हितिया लखं ख्वाः सिलेगु, म्वःल्हुइगु याइ । व हितिं वयाच्वंगु लः धइगु यंकिदः अर्थात इन्द्र दहपाखें वयाच्वंगु लः खः धकाः धाइ । यंकि दः अर्थात इन्द्र दह थक्वातं उत्तरपाखे, भिमढुंगां दक्षिणपाखे, नैकापं पश्चिमापाखे व नागढुंगां पूर्वपाखे च्वंगु गुँच्वय् च्वंगु छगू थाय् खः यंकिदः । पृथ्वीनारायण शाहया फौजं किपुलिइ आक्रमण याःगु इलय् किपूमितय्सं स्याना बिउम्ह कालु पाण्डेयात ल्हाकूगु थाय् धयातःगु थाय् लिक्क लाःगु धार्मिक तिर्थ स्थल धइगु इन्द्र दह खः । थौंकन्हय् चन्द्रागिरी नगरपालिका वडा नं १ लागाय् लाःगु येँयाः दागिं नाप स्वापू दुगु छगू तिर्थस्थलया रुपय् नालातःगु पुखू धइगु यंकिदः अर्थात इन्द्र दह खः ।यंकीदः लागां च्वय् पश्चिम उत्तरपाखे झंगः हिति दु । झंगःया म्हुतुं लः पिहां वयाच्वंगु हिति जुयाः हे झंगः हिति धाःगु खः । तसकं च्वय् लाःगु यंकीदः लागाय् छगू पुखू दयेकातःगु दु । पुखू लिक्क निगः ल्वहंयागु देगः दु ।व हे पुखुलिइ दागिं वना वःपिं मनूत म्वः ल्हुइगु खः । न्हापा न्हापा यंकीदः वनेगु नितिं लँ क्यनेत फय्खा, रामकोट, भिंमढुंगा लागायापिं साय्मितय्सं लँय् लँय् हे चिलाख अर्थात मूस्याः थें जुइक च्याकाः लँ क्यनातइगु खः । यंकीदः तक वनेगु धइगु स्वर्ग वनेगु अन्तिम विन्दुइ तक वनीगु कथं नालातःगु दु
कालेश्वर महाद्य:या जात्रा
रविन्द्र महर्जन तिकिझ्या:वा:पौ यें देशय् येँया: पुन्हि न्याय् की थें तु यलय् प्याङ गामय् धा:सा इमिगु मौलिक जात्रा हना वयाच्वंगु दु । येंया: पुन्हिया झ्वलय् कालेश्वर महाद्य:या जात्रा हे इमिगु त:धंगु जात्रा ख: । कालेश्वर महाद्य:या जात्रा येंया: पुन्हिया दिनं निसेंहे शुरु जुइ । कालेश्वर महाद्य:यात प्याङ्गगांयापिं मनुतय्सं आराध्यदेव धका: माने यानावयाच्वंगु दु । अथेजूगुलिं इमिसं कालेश्वर महाद्य:यात थ:पिनिगु दुगुद्य: कुलदेवता हे माने याना: पुजा यानावयाच्वंगु दु । थुबले बांलाकात:गु ख:यात प्याङ्गगांया छेंखाछेंखा पतिकं चाहिकी । जात्राया इलय् हे पुजा याइम्ह मनुखं गं थाना: च्वाम्बलं गाय्केगु ज्या तकं जुइ । परम्परागत बाजं नापनापं चिलाखया ल्यूल्यू द्य: ख: जात्रा न्ह्याइ । द्य: तइगु छें खुलाय् छक: छक: याना: कालेश्वर महाद्य:या भुतिं तइगु जुइ । जात्राया झ्वलय् हे गांयापिं मनुतय्सं थाय् थासय् कालेश्वर महाद्य: पुजा याय्गु नं याइ । थ्व इलय् हे गांया थी थी थासय् च्वंपिं सिंया पुलांपिं द्य:पिं हया: दबुलिइ व्वय्गु चलन नं प्याङ्ग गामय् दु । जात्रा जुया च्वंगु ई ज्व:छि थथे सिंया द्य:पिन्त ब्वया तइ । येंया: पुन्हिया इलय् येंया इन्द्रद्य: भैल:द्य:पिन्त ब्वयात: थें तुं प्याङ्ग गामय् थथे द्य: पिन्त ब्वय् हइ । हनुमानध्वाखा कालमैरव न्ह्य:ने लाय्कुलिं य:सिं थना येंया: शुरू याइ सा थन गामय् नं निगू थासय् य:सिं थना: जात्रा न्याय्की । वहे दिनं थ:थितिपिन्त नखत्या स:ता: नकी । थ्व हे इलंनिसे हे लाखे प्याखं न ल्हुइकी थथे जात्रा शुरू जूगु स्वन्हु खुन्हु थन परम्परागत द्य: प्याखं नं ल्हुकी । थौंकन्हय् बजेट मगा:गु कारणं याना हे थथे थीथी द्य:पिनिगु प्याखं चले मजुया वंगु खनेद । न्हापा न्हापा येंया: लायकुलिइ तकं वया: जुजुपिन्त थ्व प्याखं क्यनेगु जुया च्वंगु दु । थथे प्याङ्ग गांया थ:गु हे म्हसीकां जा:गु प्याखंया अस्तित्व हे मदुगुलिं छगू ला दु:खया हे खँ ख:। पुन्हिया दिंनं कालेश्वर महाद्य:या झ:झ: धाय्क हे ख: जात्रा जुइ । थ्व दिनय् अन गाँयापिं मनुतय्सं खतय् च्वंम्ह महाद्य:या पुजा आजा याय्त ज्या मयासे सां मानय् याइ । मोहनी स्वन्ति स्वया: त:धंक थ्व जात्रा हनीगु जूगुलिं न भव्य रूपं हनेगु यांनावयाच्वंगु ख: । प्याङ्ग गांयापि त:मिचीमि दक्व जाना: सुख जुइमा धका: कामना नं याय्गु याइ । थथे कामना याइबलय् छम्ह मनू व छगू परिवारया जक इच्छा पूरा जुइमा मधासे प्याङ्गगांयापिं फुकं मनूतय्लिसें देय् / राष्ट्रयागु हित जुइमा धका कामना याय्गु चलन नं दु । अन्नबाली बांलाय्मा, यक्व उब्जनी जुइमा, सुयातं ल्वचं मकाय्मा छु नं दु:ख मलाय्मा , अकालं मथिइमा धका: तकं प्रार्थना याइ । थथे प्याङ्ग गामय् च्वपिं मनूतय्गु म्हसिका कथं नं छगू समुह मिलय् जुया मौलिक थासय् मौलिक जात कथं थ:गु संस्कृति संस्कार व समाजय् च्वना थ्व जात्रा याय्गु याइ । थ्व जात्रा खुनु द्य:ख:यात त्वा: त्वालय् छेंखा छेंखा पतिकं चाहिका: महाद्य:या भक्ततय्त दर्शन याकी । मेमेबलय् धा:सा मनूत देगलय् देगलय् वना: पुजाया:वनीसा जात्राया इलय् द्य: स्वयम् छेंय् छेंय् वना: दर्शन व्यू वनी ।थथे द्य: छेंय् छेंय् पतिकं चाहिलीगुया अर्थ ख:मनुतय्गु सुखदुख न्यनेकनेया लागि थथे चाह्यू वंगु धैगु खंय् इमित विश्वास दु । प्याङ्ग गांयापिं मनुतय्गु बुईं स:गु अन्न, सि नं महाद्य:यात छाय् हइगु चलन दु । अथे छाय् हइबलय् ई कथंया सि व बूब:, तुसि, फसि, आलु बखरा, आमासि, पासि, सन्त्रासि, मेवा, केरा, लौका थेंज्या:गु वस्तुत नं छाय् हइ । च्वख मनं छाय् ह:गु चीज दक्व द्य:या प्रसाद जुइ । मेमेगु जात्राय् द्य:पिन्त पशुबली बिइगु चलन दु धा:सा थ्व जात्रा मशुबली बिइमखु । पशुबली बिया मनुतय्गु इच्छा पुवनी मखु धइगु विश्वासकथं थुगु जात्राय् बलि बिइगु चलन हे मदु । थुकथं जात्रा ज्व:छि थ्वँ , अयला: ला, न्या तकं नय् मज्यगु चलन दु । छगू कथंया अपसं च्वना: हे थ्व जात्रा मानय् याइगु ख: । द्य:दुकाइगु वा जात्रा क्वचाय्किगु इलय् बाल्मो गुथिया मनूतयसं परम्परागत छगू प्याखं क्यनी । थ्व प्याखं मेमेगु प्याखं स्वया: पा: नापं प्याखं चान्हय् क्यनीगु जुइ । थ्व हे इलय् य:सिं क्व:थली, जात्रा क्वचाइ । थ्व जात्रा गबले निसें शुरू जुगू धैगु छु नं इतिहास व अभिलेख धा:सा आ:तक लुइके फुगु मदुनि । तर स्थानीय श्रद्धा थुगु जात्रायात थौंतक निरन्तरता बियावयाच्वंगु दनि ।
यँया: (यन्ध्या:)
रेवतीरमणानन्द श्रेष्ठ इन्द्रया:या ज्य:गु शब्द यन्द्या वा येंद्य: ख: | थ्व नख: यंलाथ्व द्वादशीनिसें यंलागा: त्रितिया (गातिला) तक ७/८ न्हु हनीगु ख: | यसिँ (इन्द्रध्वज सिँ ) थना: थाय्थासय् इन्द्र ब्वया: इन्द्रया पूजा वा इन्द्रया ऐरावत किसि (पुलुकिसि) या जात्रा (यात्रा) जुइगु महिना जुया: इन्द्रला,एन्दला, यंला धयाह:गु ख: | यँदे:(यन्बु) या लाय्कुली यसिँ थनीबलय् न्हापा जुजु नं बिज्याइगु २००७ साल लिपानिसें बिमज्यात | यसिँ थनिखुनु द्वादशीया बहनी, सीपिनिगु नामय् उपाखा हूवने धका: येँदे:या पुलांगु लागाया सिथंसिथं धुं धुँपाय् च्याका: अथेहे थाय् थासय् पाल्चा च्याका: देश चा:हुलेगु या: | यन्द्द्या: बेलय् गणेश , भैरब वो कुमरिया नं जात्रा जूइ | भैरबयात म्हुतुं थोँ हाय्के छिन्क दयेकात:गु छ्यं जकया भैर:द्य: (हाथोंद्य:) नं थाय् थासय् ब्वयात: | यँदे:या जुजु जयप्रकाश मल्लं यन्द्या:बेलय् कुमारीया रथ सालेगु नं चलन या:गुलिं यँय् मे:थाय् स्वया: अपो झह्झह धा: | कुमारी सा: खुनु हे पृथ्वीनारायण शाहं जयप्रकाश मल्लयात बुका: कुमारीयात सम्मान या:गुलिं नं कुमारी जात्रा त:धना च्वंगु दु । यन्द्या:बलय् मनूत यन्कीदह (इन्द्रकिल दह) स मो:ल्हुयेत वनीगु ख:| यलपाखे इन्द्रयात यन्मा:द्य:(इन्द्रमहराज द्य: ) नं धा:| यन्द्या: बिशेषयाना: समय् नया: न्ह्यइपुक च्वनेगु नख ख:| उकिं थ्वबेलय् पुन्हीखुनु छेंया च्वय् पिनेपाखे खायात:गु दलुखय् सीम्हया नामय् इन्द्रयात मत बिया: समय्बजि इनेगु वो नयेगु नं या:| अथेहे मचात “ला छकू वयेक समय् बजि” धका: छेँय छेँय् फ्वंवनेगु या:| वंशावली कथं ने.सं. १०७ पाखें यलं यँय् लायकू ल्ह्य:म्ह लिच्छबि जुजु गुणकामदेवं नं इन्द्रजात्रा न्यायेकुगु खँ दु | थुम्ह जुजुं थ:गु लायकू यलं यँय ल्ह्यया: यँदे:यात कान्तिपुर नां त:गु ख:| अथेहे थुम्ह जुजुं महालक्ष्मीया भक्त जुया: नवदुर्गा,महाकाली, रक्तिकाली आदि देविपिं स्थापना यासें इन्द्रयात्रा, कृष्णयात्रा, लाखेयात्रा, नेकू पुइगु यात्रा, ध्याच: छ्वाकेगु जात्रा आदि न्यायकेगु नं यात | कान्तिपुर नां जुयेन्ह्य: थन इन्द्रपुर नां जुयाच्वंगु न्यनेदु | नेवा: संस्कृतिया बिद्वान भाजु सत्यमोहन जोशीया खँ कथं (“नेपाली चाड् पर्ब”-इन्द्रयात्रा ) यसिँ (इन्द्रध्वज) यात हनुमान ध्वाखा (यँदे:या लायकू) या चुकय् तलेजुदे:गया न्हेवने, कामेश्वर दे:ग:या थुखे, इन्द्रपुरी दे:ग:या फ:या नापं भाद्र शुक्ल द्वादशी खुनु सुथय् शुभ मुहूर्त्तय् राजकीय सम्मान कथं बिधि पूर्बक थनेगु चलन दु | थ्व खं कथं नं यँदे:या न्हापाया नां इन्द्रपुर ख:| इन्द्रया नामं दयकात:गु पुर जुया: थन न्हापानिसें यसिँ थनेगु जात्रा न्यायेकेगु संस्कृति दु ख:धयागु सिये दु | तर इन्द्रपुर धयागु नां कान्तिपुर नां जुयेन्ह्य: गुबेलय् सुनां त:गु वा छुं जुया धयाह:गु ख: सिये मदुनि | न्ह्यागुसां गुणकामदेव स्वया: न्हापा थ्व थाय्या नां इन्द्रपुरी वा इन्द्रपुर खत | थ्व हे इन्द्रपुर शब्द ज्यला: एन्दबु ,यम्बु, अले यँ जुगु जुयेमा: गथे काष्ठमण्डपया काठमाडौँ, कीर्तिपुरया किपू जुल | अथवा इन्द्रद्य: दुगु थाय्या नामं नं थ्व थाय्यात इन्द्र धा:गु जुयेफु गथे दक्षिणकाली द्य: दुगु थाय्यात दक्षिणकाली, भद्रकाली दुगु थाय्यात भद्रकाली, बालकुमारी द्य:दुगु थाययात बालकुमारी,स्वयम्भू दुगु थाय्यात स्वयम्भू इत्यादि | अले थुगु थाय् वाचक इन्द्रया यन्द अनंलि यँ जक जुया: ज्यला वंगु नं जुयफु । अथेहे इन्द्रयात्रा शब्द ज्यला: इन्द्रया: अनंलि यन्द्या: आ: थौंकन्हे यँया: नं धयाहल | तर यँद्या: (इन्द्रया:) नख: यँदे: नाप जक स्वा:गु मखु यल आदि मे:मे:थाय् नं स्व:गु नख: ख: | थुकिया कारण थ्व नख: येँ ,यल, ख्वप (कान्तिपुर,ललितपुर,वो भक्तपुर) आदि कथं थी थी राज्यया उत्पति मजुनिगु इलय् न्हापा हे दये धुंकुगुलिं जुये मा: |
