हाेलीं जात्रा याइम्ह चकंद्यः
नातिकाजी महर्जन् नेवाः वस्ती थीथी इलय थीथी थासय् जात्रा नख:चखः हनावया च्वंगु दु । अथे होलिपुन्हि बलय थँबहीया बिक्रमशिल महाबिहारय् च्वंम्ह चकंद्य:या बिस्कं जात्रा जुइगु खः । थ्व जात्रां भगवानबहाल दुने च्वंम्ह सिंहलसार्थवाहुया प्रतिमुर्ति ह्याउंम्ह द्यःया जात्रा याइगु ख: । थंबहीमिपिन्सं थ्व होलिपुन्हि जात्रायात पाहाँच:-हे कथं प्वाकिजा नख:- धकाः माने याइगु ख; । बसन्तया लसं स्वाँ सिमाकचाय् वाउंगु च्वः जाया वइगु इलय् चिकुला फुनाः ताला, न चिकु न तान्व, ल्यायम्ह ल्यासेतय् नं बैशं मन चचं धाइगु, देय् न्यंक होली म्हितीगु बखतय् जुइगु थ्व तसकं न्ह्यैपुगु जात्रा खः । चीर स्वाइगु अष्टमी खुनुनिसें अबिरया होली सुरू जुइगु खःसां तबि थौंकन्हे बिकृति अप्व: जुसेंलि छन्हु हे जक सीमित जूवंगु खः । होली पुन्हि खुनु सुथय् सकभनं होली म्हिति । थँबहिली थ्वखुनु बान्हिलिसा गुभाजुपिन्स बिधिकथं पुजायानाः मूचुकया क्वथाय् तयात:म्ह चकंद्यःयात भगवान बहालया दक्षिणपत्तिइ च्वंगु तुं चुकय् लुइपाखे स्वःगु फल्चाय् पःमांत व दगूतसें ल्ह्वनाः ब्वय् हइ। थ्व दिनय् थँबही त्वा: खल:या (ज्यापुतय्) मूधिमे नास: पुजा भ्वय् न्याइगु ख: । सन्ध्या इलय भ्वय् नय् सिधयवं गुरुं न्यायकेत त्वाःछिं तुं चुकय् धिमे थाना: धुन्या हिइकाः मुनी । अनं लिपा खलःया बच्छि जःपिंसं तुं लिकसं ‘च्वनाः दाफाः थाना म्ये हाली । थँबही त्वा.या चिज: खलःपाखें धुँन्या हिइकाः धिमे थाना: मुनी । बाजंया रौनकं ।अन छचालिं जात्रा स्वैपिं जायेक दइ। थ्व हे क्थं कजि पःमां खल: गुथियारपिंसं गुरुं न्यायकेत दक्व: ब्यवस्थित यानाच्वनी । स्वतजाःगु छत्र, चखमुया छत्रया नं ज्वरजाम याइ । अथेहे गुप्वा: यग्गागु इता: मत न च्याकी । गुभाजुपिन्सं तुत ब्वनाः पुजा यायां द्य:यात बल्ला:पिंसं ल्ह्वनाः चुकय् थुखेउखे इधुथिधु याइगु खः । थ्व द्यःया दुने गुभाजुपिं च्वनीगु ख: । थ्व इलय् गुलिस्यां वस लालां वनि, गुलिस्यां अबिरं छ्वाकी, गुलिस्यां स्वतँ दूगु छत्रं कुइका: चा: हीकुहीकुं द्यःया ल्यूल्यु ब्वाँयंब्वाँय् जुइ, अथेहे छतँ दुगु मेगु छत्रं नं कुइका: चाःहीकुहीकुं वनि, गुली अबिर छ्वाकल उलि हे द्यःया ख्वा: झझं मुसुंका: थें, न्ह्यू थें खने दइ । थथे द्यःयात गुधू तक न्यायका फल्चाय् हे बिराजमान याकि । थुकियात हे गुरुं न्यायकीगु धकाः धाइगु ख: । थथे बहनि गुरु न्यायेके क्वचायवं निगू धिमे खल:या धुन्या द्य:फल्चाय् जवंखवंचिना: सकलें थःथःगु छेँ लिहाँवनी । द्यःयात नं चछि अन फल्चाय् पाः च्वनाः चाहीकि । कन्हय्खुनु सुथय् हाकनं थँबही त्वा:या तज: खलःपाखें द्यःया न्ह्यःने दाफा भजन याइ । सकले द्यःके वयाः पुजा याइ । थ्वखुनु मू द्यःजात्रा याइगु जुया द्य: यंकेगु लँय् सु्थनिसे जात्रा सिमध: तले सुचं बिइकथं तानाद्य: चाहिकी । थ्व ज्याय् ल्हुतिं च्वयेच्वंपि पुतुवारतसें गं थाना: चाहिलीगु ख ? थथे चाह्यू वनीबले गुलिसिनं दक्षिना वी व आम्दानी फुकं इमिसं हे काइ । बान्हिलिपा मू जात्राया निति चकंद्य:यात फल्चां ल्ह्वनाः भगवान वहाःया न्ह्य:ने लँय् पारी ससुद्य:या देपायच्वंगु दबुली बिराजमात याकी । थ्वखुनु द्यः जात्रा याइबलय् लुँ आख: वः आखः: दुगु प्रज्ञापारमिता सफू नं द्य:लिसेँ जात्रा याय्मा: । धायेतला थ्व सफूया आखः मञ्जुश्री नं च्वयातःगु धाइ । थ्व स्वयेत ल्हासांनिसें सँयेत यक्व वः । जात्राया झ्वलय् थ्व सफू खतय् तया: चाहिकी । थथे कुबिया चाहिकेत प्यंगथांयापिं वलाछिमित वय्माः । थुकिया पलेसा इमित पःमांतसें झिफा: जाकि बीगु चलन दु। व जा थुयाः नयेत तरकारी घाःसा थपिंसं हे ज्वना वया: थुयाः नडइगु खँ धाःगु ख: । थथे द्यःया ल्यूल्यू प्रज्ञापारमिता सफू नं जात्रा याइ । ई त्यःलिसे न्ह्यखुनु थें बाजं खलःत दक्व मुनी । थ्व खुनु थँबही चिज: खल:तय् नास: पुजा भ्वय् न्याइ । इपिं नं भ्वय् सिधय्काः थ्यंक वइ। अनंलि पँयेताः खलः धकाः पःमातय्गु बिस्कं लवां पाेंगा बाजं नं पित हइ । अथेहे प्यंगःथामय् च्वपिं वलाछिमित नं पछिमा थाना: बाँसुरी पुया: द्यः लँस्व वइ। थथे सकलें मुने धुंकाः गभा:जु, पमा, ज्यापुत सकलें जाना: बबलाःपिंसं द्यःयात ल्ह्वना: बुलुहुँ क्वत यंकी । थथे जात्राय् न्हापलाक धिमे निथ्व: अनं दाफा खल:, अन हाकनं बासुरी खलः, अले द्यः दथुइ तया: यंकी । वयां लिपा हाकनं पँयेताः खलःलिसें यक्व लस्कर ल्यूल्यू वनी । थथे लस्करी ज्याथा जुया न्ह्याः वनी । द्यःयात केपु मब्यूतले ज्याथा त्वाःयाम्ह थाकुली द्यांलाना च्वनी धैगु खँ न्यना । अनं छुस्या बहा। मुस्या बहा:, असं, भोताहिति जुयाः मासंगल्ली जनबहा: पिचायेकी अन वंघः जुया: लाय्कू हनुमानध्वाका कुमारी छेँ मरुसत: थ्यंका: लित हइगु खः । अनं हाकनं कम्पुकोट जुया: प्याफल पिचाय्की । लिपा अन लं दथ्वी हे क्यान्टेन दयेका: लुखा तयाबिसेंलि द्यःयात ग्वतुका: थाकुक लुखां दुतपित यायेमा:गु अवस्था नं वःगु खः । अनं हाकनं न्यत जुया किलाघः, इतुंबहाः थ्यंकीगु खः, अन थ्यनेवं बाजं छझा: दिकी । छायधा:सां अनं सिहंसार्थबाहया सस: केशचन्द्रया छेँ ख: । अनं थायेमदु, क्वाःबहा:, थँबही भगवति द्यःया न्ह्यःने वनी । थन थ्यंकाः नं बाजं थाइमखु । छायधा:सा अन नै कला: दु हँ । अनं पकनाज्वः, गल्कोपाखाय् थ्यंक: वइ । गल्कोपाखाय् उत्तरपति स्वका: द्य:या बुँ क्यनी । अले “जवबंखरवं लुँ बुँ वह: बुँ जिगु बुँ जक भुयु भुयु” धका: लवां पोँगा पुइ । अनं हाकनं गाःहिति जुया: द्यःयात भगवान बहाःया मू चुकय् दुने देपापति दिकी । थ्वयां लिपा हानं गुरुजुपिन्स ज्यूगु मज्यूगु पुजा कया वल धका: ब्वबीगु चलन दु। थथे ब्वबीवं द्यःया ख्वाः खिउँसे च्वंकी । उखुनु चान्हय् अन हे बाय् तया: कन्हय् खुनु नीसी याका: दुत बिज्याकी । थथे ख:सां आ: मू जात्रा खुनु गुबलें फुसिंख्य: यापिनि बाजं, गुबलें बाछै बाजं थाना: चाहिकेगु याना हयाच्वंगु दु । पर्यटकिय क्षेत्र ठमेलय् ज्वीगु थ्व जात्राया महत्व यक्व दु । अथे जुयाः थुकियात ब्यबस्थितकथं न्ह्याकेमा: धकाः सः दनाच्वंगु दु । फुक्कसिगु ग्वहाली सदयेकं थ्व सुथां लाइसखु ।
झीगु नगुमा २०७९
फाल्गुन १५ गते शुक्लपक्ष चिल्लाथ्व: अष्टमी यें बसन्तपुर चीरस्वा:य फाल्गुन २३ गते शुक्लपक्ष चिल्लाथ्व: नेपा: होलिया मेला फागुन २३ गते शुक्लपक्ष चिल्लाथ्व होलि पुन्हि :हरिसिद्ध प्याखं फागुन २३ गते शुक्लपक्ष चिल्ला थ्व होलीपुन्हि (यें, चकंद्यो:या जात्रा) चैत्र २६ गते कृष्णपक्ष चिल्ला गा तृतीय (नाला,करुणामयया रथ जात्रा) चैत्र ३० गते कृष्णपक्ष चिल्लागा: अष्टमी दु दु च्याँ च्याँ चैत्र ६ गते कृष्णपक्ष चिल्लागा त्रयोदशी:-पाहांं चःर्हे चैत्र कृष्णपक्ष चिल्ला गा पाहाँच:र्हे (न्यत,अजिमा देवीगण प्याखं जात्रा) चैत्र कृष्णपक्ष चिल्लागा चतुर्दशी (पारुतक) (यें तक्ति अजिमा जात्रा) चैत्रकृष्णपक्ष चिल्लागा चतुर्दशी(पारुतक) (यें, वतु लुमरीअजिमा जात्रा) चैत्र ७ गते कृष्णपक्ष चिल्लागा औंशी अथवा लखुं चःह्रे–यलया बालकुमारी जात्रा झीगु जात्रा कार्तिक शुक्लपक्ष(कछलाथ्व) प्रतिपदा – मैति, अजिमा जात्राअष्टमी – बलम्बु, महालक्ष्मीया जात्रापुन्हि – थँक्वा, महालक्ष्मीया जात्रापुन्हि -चाबहिल,चन्द्रविनायक जात्रापुन्हि -चाबहिल भैरबनाथया जात्रा मंसिर कृष्णपक्ष- ( कछलागा ) दशमी – (गुह्येश्वरी जात्रा)औंशी – (यँ लुतिअजिमाया जात्रा) मंसिर शुक्लपक्ष (थिंलाथ्व) यल कात्ति प्याखंअष्टमी-(ब:खुमद)निसें न्हय्गां जात्राअष्टमी-नगां,न्हय्गां जात्रा,बालकुमारी अष्टमी-पांगा,बालकुमारी,बिष्णुदेवीनवमी– किपू,इन्द्रायणी व गणेश नवमी– सतुंग:, विष्णुदेवीनवमी– मच्छेगां. विष्णुदेवीनवमी-ल्वहंखा,न्हय्गां जात्रा,भैरबनवमी-बोसिगां न्हय्गां जात्रा, भैरब दशमी– किपू,इन्द्रायणी द्यःया जात्रा पौष शुक्लपक्ष (पोहेलाथ्व) अष्टमी– जनबहा:द्यो:या न्हवंपुन्हि– मिलापुन्हिपुन्हि– चाँगुनारायणया कलश जात्रा फागुन शुक्लपक्ष (चिल्लाथ्व) अष्टमी – चीर स्वाय्गुपुन्हि–होलीपुन्हिपुन्हि :- हरिसिद्ध प्याखं पुन्हि– यें, चकंद्यो:या जात्रा चैत्र कृष्णपक्ष (चिल्लागा) तृतीय– नाला,करुणामयया रथजात्राचतुर्दशी– पाहाँच:र्हेचतुर्दशी– न्यत,अजिमा देवीगण प्याखं जात्राचतुर्दशी– (पारुतक) यें तक्ति अजिमा जात्राचतुर्दशी-(पारुतक) यें, वतु लुमरीअजिमा जात्रा चैत्र शुक्लपक्ष (चौलाथ्व) प्रतिपदा– येँ,असनय् खःल्वाकीगु जात्रापारु– चोबहा:द्यो:या न्हवंअष्टमी– चोबहा:द्यो:या ख: जात्राचतुर्दशी– यें,कमलादी गनेद्य:या जात्राअष्टमी– जन्बहाःद्यःया रथ सालीगुएकादशी-टोखा,चण्डेश्वरीया रथजात्रापुन्हि-ल्हुतिपुन्हिपुन्हि– सक्व,बज्रयोगिनी जात्रापुन्हि– फुसिंख्य:,मनमैजु अजिमाया जात्राचैत्र मसान्तनिसें वैशाख १ तक– नक्वाःभैरवी यात्राचैत्र मसान्तनिसें वैशाख ४ तक– सिद्धिपुर थसी बालकुमारी जात्रा वैशाखकृष्णपक्ष (चौलागा) चैत्र मसान्तनिसें वैशाख १ तक– नक्वाःभैरवी यात्राचैत्र मसान्तनिसें वैशाख ४ तक– सिद्धिपुर थसी बालकुमारी जात्रावैशाख संक्रान्ति– खायुसंन्हुवैशाख १गते– खोपया बिस्का जात्रा संन्हु– ख्वपया,महाकाली,महालक्ष्मी, ब्रम्हायणी,छुँमां जात्रा वैशाख २– थिमि,सुथसिया जात्रावैशाख २– बोडे,म्येप्वा: खनिगु बिस्का जात्राप्रतिपदा– विशालनगर,वैष्णवी द्यःया जात्राप्रतिपदा– दोलखा,करुणामय रथ जात्रातृतीय– सँकोया जात्राऔंशी– चाँगुंछिन्नमस्ता किलेश्वर मूल जात्रा वैशाखशुक्लपक्ष (बछलाथ्व) द्वितीया-नाला महालक्ष्मी जात्रा (द्वितीयानिसें पंचमीतक)तृतिया– अक्षय तृतियातृतिया– लुभुमहालक्ष्मी भैरव जात्रापञ्चमी– यल बुङ्गद्यःसालिगु रथ जात्रापुन्हि– स्वाँयापुन्हिपुन्हि– भोँत,चण्डेश्वरीअजिमा जात्रापुन्हि— टिष्टुङ्गया बज्रबाराही जात्रा (पुन्हिया न्ह्य:या ल्युलागु शनिबार)पुन्ही– पलांचो भगवतीया जात्रा जेष्ठ शुक्लपक्ष (तछलाथ्व) पुन्ही– ज्याः पुन्हीपुन्ही– पनौति,भैरव भद्रकाली जात्रा आषाढ कृष्णपक्ष (तछलागा) अष्टमी– भलभलः अष्टमीअष्टमी– गोल मचातिया जात्रा आषाढशुक्लपक्ष (दिल्लाथ्व) द्वितीया-यें,लायकु जगन्नाथ रथजात्रासप्तमी– गोल,गङ्गामाइ रथ जात्रा श्रवणशुक्लपक्ष (गुंलाथ्व) पञ्चमी–सबलबहा:भातिगा:आजुया प्याखं (पञ्चमीनिसें गुँलागाअष्टमीतक) भाद्र कृष्णपक्ष (गुंलागा) जात्रा भाद्र १ गते– संक्रान्तिसंक्रान्ति– किपूया,बाघभैरब आजुयासापारु– स्वनिग साया वनिगु जात्राद्दितीयानिसें पंचमीतक– बोडे,श्रीनीलबाराही गण प्याखं जात्रा द्दितीया-थिमि, भैरब नाच जात्रापंचमी- यल,यानृसिंह जात्राअष्टमी-पाल्पा,नारायणीभगवतीजात्रानवमी- यल भिन्द्यः जात्रा भाद्र शुक्लपक्ष (यंलाथ्व) तृतिया :- फम्पिया ,बज्रयोगिनी जात्रा अष्टमी :- कायाष्टमीअष्टमीनिसें :- किलाघ:या दीप्याखं कायाष्टमी:- कागेश्वर महाद्य:या मेला चतुर्दशी:- कुमारी,गणेश,भैरबजात्रा चतुर्दशी :- मतयाद्वादशी:- हनुमानढोका योसिं थनिगु द्वादशी:- उपाखा हूवनेचतुर्दशी:- (इन्द्रजात्रा) येँयापुन्ही :-कालेश्वर महाद्य:या जात्रा आश्विन कृष्णपक्ष (यंलागा) तृतिया :- येँदेया नानिचाया: जात्रा एकादशी:-फम्पिया,हरिशंकर जात्रा आश्विनशुक्लपक्ष (कौलाथ्व) पंचमी :-यँया पचलिभैरब जात्रा,) पंचमी :- पचिमरःजात्रा दशमीनिसें:-धुलिखेल भगवती जात्रा मोहनी :-खोनाया सिकाली जात्रा एकादशी :- असनअन्नपूर्ण जात्रा झीगु नखःचखः कार्तिक शुक्लपक्ष(कछलाथ्व) प्रतिपदा:- स्वन्ति , म्हपूजा द्वितीय:- स्वन्ति , किजापुजा पुन्हि:- सकिमनापुन्हि मङ्सिर कृष्णपक्ष (कछलागा) त्रयोदशी– बालाच:र्हे:पूजा मङ्सिर शुक्लपक्ष (थिंल्लाथ्व) पुन्ही– यःमधि पुन्ही माघ शुक्लपक्ष (शिल्लाथ्व) माघ १ गते– घ्य:चाकु संन्हु पञ्चमी:- श्रीपञ्चमी द्वादशी :- भिंद्य: पूजा फागुन कृष्णपक्ष (शिल्लागा) त्रयोदशी :- शिलाच:र्हे,महाशिवरात्रि चैत्र कृष्णपक्ष (चिल्लागा) त्रयोदशी :-पाहांं चःर्हे बैशाख कृष्णपक्ष (चौल्लागा) औंशी :- मांंया ख्वा: स्वये बैशाख शुक्लपक्ष (वछलाथ्व) तृतीया :- देगुपूजा जेष्ठ शुक्लपक्ष (तछलाथ्व) षष्ठी :- सिठि नखः आषाद शुक्लपक्ष (दिल्लाथ्व) पुन्ही :- गुरुपूजा श्रावणकृष्णपक्ष (दिल्लागा) चतुर्दशी :- गँँथाःमुग: च:र्हे श्रावण शुक्लपक्ष (गुंलाथ्व) पञ्चमी :- नाग पञ्चमी पुन्ही :- गुंपुन्हि भाद्र कृष्णपक्ष (गुंलागा) औंशी :- बौया ख्वा: स्वये भाद्र शुक्लपक्ष (यंलाथ्व) चतुर्थी :- चथा: (गणेश चतुर्थी) द्वादशीनिसें :- यँया(यन्द्या) चतुर्दशी :- यन्ध्या पुन्हि आस्विन शुक्लपक्ष (कौलाथ्व) प्रतिपदा :- मोहनी , नःलस्वने सप्तमी :- फुलपाती अष्टमी :- कुछिभ्वय् महानवमी :- स्याक्वाट्या्क्व बिजयादशमी :- चालंं,टिका एकादशी :- असं चालं कार्तिक कृष्णपक्ष (कौलागा) त्रयोदशी :- स्वन्ति, कोपूजा चतुर्दशी :- स्वन्ति , खिचापूजा औंशी :- स्वन्ति , लक्ष्मीपूजा झीगु मेला कार्तिक शुक्लपक्ष(कछलाथ्व) प्रतिपदा-न्हुदंया भिन्तुना नेपलमंडलसकिमनापुन्हि– नमोबुद्धया बिशेष मेला मंसिर कृष्णपक्ष (कछ्लागा) वालाच:र्हे -पशुपति वालाम्हु वनेगु मंसिर शुक्लपक्ष (थिंल्लाथ्व) पुन्हि-खोप अनन्त लिंगेश्वर मेलाय:मरि पुन्हि– ल्हासापाक्वय् ल्ह़ासां महामञ्जुश्री बिज्या:इगु मेला पौष शुक्लपक्ष (पोहेलाथ्व) तृतीया – दकले चिहाकगु न्ही पुन्हि-सको,खोप हनुमंती खुसी मेला माघ कृष्णपक्ष (पोहेलागा) माघ संक्रान्ति-देवघाटय् मकर मेलाऔंशी-आर्यघाटय् माधवनारायण मेला माघ शुक्लपक्ष (शिल्लाथ्व) पञ्चमी– श्रीपञ्चमी सरस्वती मन्दिर मेला फाल्गुन कृष्णपक्ष (शिल्लागा) सिलाच:र्हे- पशुपति मन्दिर मेला फाल्गुन शुक्लपक्ष चिल्लाथ्व अष्टमी– यें बसन्तपुर चीरस्वा:य होलिपुन्हि– नेपा: होलिया मेला चैत्र कृष्णपक्ष (चिल्लागा) अष्टमी – दु दु च्याँ च्याँ चैत्र शुक्लपक्ष (चौलाथ्व) ल्हुतिपुन्हि – बालाजु २२ धारा मेला बैशाख कृष्णपक्ष (चौलागा) खायुसन्हु– टोखा सपनतीर्थ मेलाचातुर्दर्शि-मातातिच:र्हे जेष्ठ शुक्लपक्ष (तछलाथ्व) प्रतिपदा– लच्छी मत्स्यनारायण मेला श्रावण शुक्लपक्ष (गुंलाथ्व) पारु– लच्छी स्वयम्भू मेला सुरु नागपञ्चमी-नक्साल नागपोखरी मेलानागपञ्चमी– टौदह(चोभार) मेला द्वादशी– बहिद्यो: ब्वये भाद्र शुक्लपक्ष (ञलाथ्व) चतुर्थी – खोप डोलेश्वर मेला येँयापुन्हि – यें दहचोक मेला , येँयापुन्हि – खोप सिद्धपोखरी मेला आश्विन शुक्लपक्ष (कौलाथ्व) कतिपुन्हि – योसिमत वियेगु पुन्हिनिसें– लच्छी च्वबहा:माय्अप्सं च्वनिगु मेला झीगु धार्मिक पर्व पौष शुक्लपक्ष (पोहेलाथ्व) पुन्हि ः- मिलापुन्हिपुन्हि ः- लच्छि स्वस्थानी धर्म पुन्हि ः-लच्छि मा:ध:(माधव) वनेगु फाल्गुन कृष्णपक्ष (शिल्लागा) त्रयोदशी – शिवरात्रीया महत्व चैत्र शुक्लपक्ष (चौलाथ्व) नवमी – रामन:मि बैशाख शुक्लपक्ष (बछलाथ्व) तृतीया -अक्षय तृतिया पुन्हि – बुद्ध जयन्ति जेष्ठ शुक्लपक्ष (तछलाथ्व) प्रतिपदानिसें – लच्छि चतुर्मास धर्म श्रावण शुक्लपक्ष (गुँलाथ्व): पारुनिसें लच्छितक – गुँला धर्म गुन्हिपुन्हि अष्टमी – यल पन्द्रा भाद्र कृष्णपक्ष (गुंंलागा) त्रयोदशी – पन्द्रांं सप्तमी – कृष्णाष्टमी आश्विन कृष्णपक्ष (यंलागा) तृतीया – गातिला (वसुन्धरा देवीया धलं) धर्म उगुं थुगुं धर्म , धलं व पूजा संन्हु – सत्यनारायण व ताराया धलंतृतीया – गातिला (वसुन्धरा देवीया धलं) धर्म अष्टमी – करुणामय धलंएकादशी-सत्यनारायणया धलं पुन्ही-सत्यनारायणया धलं पुन्हि – धर्म धातु वागीश्वरया धलं न्ह्य्नु – सप्ताह धलं रुद्रीपूजासम्येक
झीगु नगुमा : ने.सं.११४३ शिल्ला
ला,महिना,तिथि जात्रा,पर्व,मेला,नखःचखः माघशुक्लपक्ष शिल्लाथ्व पञ्चमी १२ गते श्रीपञ्चमी,सरस्वती पूजा माघशुक्लपक्ष शिल्लाथ्व द्वादशी १९ गते भिंद्वादशी, भिद्यःपूजा माघशुक्लपक्ष शिल्लाथ्व पुन्हि २२ गते सिपुन्हि,स्वस्थानी ब्रत पूवनिगु फाल्गुनकृष्णपक्ष शिल्लागा त्रयाेदशी ६ गते शिलाचःह्रे, शिवरात्री,पशुपती मेला
ल्वहंपौ अभिल्लेखया विषयबस्तु
ल्वहंपौ अभिल्लेखया विषयबस्तु न्ह्यब्वःम्हः बज्रमुनि बज्राचार्य चीन संय् भायेया न्यासःगू भाषा भाषिकामध्ये थःगु हे लिखित परम्परा दुगु न्यागूगु थाय्या भाषा कथं नेपालभाषायात कयातःगु दु । मल्ल जुजुपिन्सं नेपाल मण्डल दुने शासन न्ह्याके न्ह्यो गोपाल, महिषपाल, किराँत, लिच्छवीतयेसं शासन न्हयाके धुंकूगु खँ गोपालराज वंशावलीसं न्ह्यब्वया तःगु दु । थुगु मल्ल शासन स्वयां न्ह्यो नेपालमण्डलय् राजभाषा कथं संस्कृत भाषां थाय् कयाच्वंगु खँ थीथी अभिलेख पाखें प्रमाणित जूगु दु । थ्वहे शासन परिवर्तनया आधार इतिहासयात नं विभाजन यायेगु ज्या जुल । नेपाल सम्वत शुरु जुइ स्वयां न्ह्योयात प्राचीन काल, ने.सं. शुरुनिसें पृथ्वीनारायण शाह नं नेपाल एकीकरण याःगु ईतकयात मध्यकाल व शाह वंशया शुरुनिसें थौंतक या ईयात आधुनिक काल धकाः धायेगु यात । छुं नं इतिहासयात प्रमाणित यायेगु आधार धैगु हे उगु इलय् तया: वंगु अभिलेख खः । उगु इलय् च्वयावंगु सफूत खः । थ्वहे ज्वलंया माध्यमं उगु इलय् जुयावंगु घटनायात मालेगु आधार खः । थौंतकया अध्ययन अनुसन्धानपाखें दकलय् न्हापां नेपालय लुयाः वःगु ल्वहंपौ ई.पू. २५५ निग्लिहवाय् अशोक अभिलेख खः नेपालमण्डल दुने लुयावःगु न्हापांगु अभिलेख धैगु जय वर्माया नां उल्लेख जूगु शक सम्वत १०७ (ई.सं. १८५) या जूगु दु । थ्वयां ई.सं. ४५९ पशुपतिया अभिलेख ई.सं. ४६४ चांगु नारायणय् मानदेव तया: वंगु विजय स्तम्भं खः । लिच्छवी शासनया ई दुने करीब २५० गू अभिलेख लुया: वःगु दु । व फुक्क उगु ईया राजभाषा संस्कृतं च्वयातःगु दुसा करीब २५० खँग्व: असंस्कृत खनेदु । गुगु खँग्व:त उगु ईया जनभाषा खँग्वः जुइमा: धैगु खँ डा. कमल प्रकाश मल्लजु न्हयब्वया दीगु दु । नेपालमण्डल दुने नेपालभाषं च्वयातःगु न्हापांगु ल्वहंपौ सक्व बज्रयोगिनीया स्तम्भय् कियातःगु रुद्रदेवया ने.सं. २९३ खः धैगु थौंतकया अध्ययनं क्यंगु दु । ने.सं. २९३ लिपा नेपालमण्डल दुने सलंसः ल्वहंपौत लुयाः वःगु दु । संचार माध्यमया अभाव व धार्मिक आस्थां जनमानसय् थाय् कयाःच्वंगु कारण सुं नं मनूतयेसं सामाजिक राजनैतिक व धार्मिक ज्या यायेबलय् ल्वहंपौ कियाःतय्गु परम्परा न्ह्याकाः थन गुगू परम्परा थौंतक नं न्ह्याना हे च्वंगु दनि । थुगु मल्ल इलय् नेपालभाषं नीस्वना तःगु ल्वहंपौ, ई व परिस्थिति कथं फरक विषयवस्तु उल्लेख जुगाच्वंगु दु । थ्वहे ल्वहंपौलय् उल्लेख जुयाच्वंगु विषयवस्तु थन न्ह्यब्वया च्वना । ल्वहंपौलय् उल्लेख जुयाच्वंगु विषयवस्तु अप्वः धार्मिक प्रवृत्तिया खनेदुसां नं सामाजिक, आर्थिक, राजनैतिक, कानून आदि खनेदु । धनबज बजाचार्यजुं संकलन यानाःदीगु मध्यकालीन अभिलेख दुनेया अभिलेखत अध्ययन यानाः स्वयेबलय् अप्व: यानाः धार्मिक विषयवस्तु उल्लेख जुयाच्वंगु खनेदु । धार्मिक विषयवस्तु धायेबलय् द्यः पलिस्था यायेगु, जीर्णोद्वार यायेगु, सतः दयेकेगु, द्यःया न्ह्योने किसि, सिंह, त्वलं, इलां तयेगु, द्यःया न्ह्योने चाक: मत: च्याकेगु, अपसँं च्वंपिन्त पालं याकेगु, दच्छिया छकः यज्ञ, होम बोसंचा यायेगु, गं तयेगु, जोगीतयेत भ्वय नकेगु आदि खँया उल्लेख जुयाच्वंगु दुसा अभिलेखय् सामाजिक विषयवस्तुयात नं थाय् बियाः तःगु खनेदु । सामाजिक विषयवस्तु धायेबलय् जनतायात मदयेक मगाःगु हिति तयेगु, पुखु दयेकेगु, ज:धुं तयेगु, सत: फल्चाया न्हयोने वा, छो, सु, छ्वालि पायेगु व्यवस्था नापं सामाजिक मर्यादा व परम्परायात ल्यंकाः तयेगु लागि प्रजा व जुजुपिं पाखें जग्गा क्यब दान बियाः उगु बुँ क्यबया आयस्तापाखें वःगु अन्नपाखें दच्छिया छक: गुथि न्यायेकेगु स्यनाःच्वंगु द्यः सतः फल्चा आदि मर्मत यायेगु । समय परिस्थितियात ध्यान बियाः परम्परायात ल्यंकाः तयेयु लागि जग्गा मिल धाःसा व वःगु धेबां ज्या याये माःगु व गुथियारयाके ल्हाप॑ कायेगु, लच्छिया छकः सँल्हु भ्वय् न्यायेकेगु, द्यःया न्ह्योने सरसफाइ यायेगु सँख्वाः पायेगु घ्यः चिकं न्यानाः मत छ्वयेकेगु आदि सामाजिक परम्परा न्ह्यब्वया तःगु खनेदु । छुं नं सामाजिक परम्पराय् अवरोध वयेवं सः स्यूपिं ज्योतिषपिन्त सल्ला यानाः सामाजिक नियमया उल्लेख यायेगु गथेकि सुं मनू सित धाःसा ग्वन्हुबारे यायेगु पिने च्वंपिं सितकि दुने च्वंपिं सितकिं अजागु इलय् सामाजिक परम्परा गुकथं हनेगु धैगु नं उल्लेख जुयाच्वंगु दु । अथेहे राजनैतिक बिषयवस्तु नं खनेदु तर धार्मिक विषयवस्तु स्वयां म्होजक खनेदु । देश सुरक्षित यायेगु मुख्य तत्व धैगु सुव्यवस्थित राज्य संचालन, शक्तिशाली प्रशासन, देया किल्ला आदि खः । उकिं राज्यया किल्ला दच्छिया छकः मर्मत यायेमाःगु वन गढ (वन किल्ला) आदिया सुरक्षित यायेमाःगु, सुनानं गढया जंगल नष्ट याये मदैगु तर विषय परिस्थिति सामाजिक मर्यादायात ध्यान तयाः छुं गथें गुथि न्यायेकेणु इलय् तोके यानाः तःगु गुथिं धाःसा ध्यने दैगु धकाः सामाजिक परम्परा व राजनैतिक वा राज्यया सुरक्षाया विषयय् ध्यान बिया च्वयातःगु खनेदु । इतिहासय् वनगर्दपाखें जनतायात इलय् ब्यलय् सुरक्षित यानाः तःगु झीसं स्यू । मल्ल इलय् बरोबर लिक्क च्वंगु वा तापाःगु राज्यं युद्ध याइगु इलय् प्रजापिन्सं थःगु सुरक्षितया लागिं जंगलय् दुने अन्न सरसामान सुचुकेगु यानाः वःगुदु। अथेहे ल्वहंपौलय् प्रजापिन्सं छु छु याये ज्यू छु छु याये मज्यू धैगु खँया उल्लेख यायेगु । अपराधिक ज्या याःपिं मनूतयेत छु छु दण्ड यायेगु, गुलि बं पुइकेगु, बं सुनां कायेगु, सुनां सुनां छु छु थाय् वस्तु उपयोग याये दैगु धैगु कानूनी सुच नं उल्लेख यानाः तःगु खनेदु । अथेहे इतिहासया विषयवस्तु उल्लेख यायेगु उगु इलग् जुयाच्वंगु, जुयावंगु महत्वपूर्ण घटना उल्लेख यायेगु द्यःया बारे पौराणिक ग्रत्थ वा पुराण, धार्मिक ग्रन्थया घटना उल्लेख यागेगु परम्परा खनेदु । ल्वहंपौ अर्थात अभिलेख जुजु व प्रज्ञा निथ्वःपाखें तःगु खनेदुसा प्रजापिन्सं तःगु अभिलेखय् जुजुया नां उल्लेख यायेगु परम्परा नं दुसा जुजुपिं पाखें त:गु अभिलेखय् प्रजाया सुख समृद्धि आयु सन्तानया कामना यायेगु परम्परा दुसा थजागु ज्या स्थानीय अधिकार प्राप्त जूपिं भारदारपिंपाखें नं तःगु खनेदु । अभिलेखय् राजवर्णन यायेगु परम्परा दु । राज्यय् दुने जुयाच्वंगु, जुजुया शक्ति, यश, कृति व जुजुं यानाः वंगु महत्वपूर्ण घटना व जुजुया शक्ति, ज्या उल्लेख याःगु खनेदु । अथेहे अपराध नियन्त्रण यायेगु कथं नं सुं नं मनुखं अपराध यानाच्वंगु दुसा उम्ह मनूयात सामाजिक बहिष्कार यायेगु, देश निकाला यायेगु, धार्मिक ख्याच्व: कथं निसन्तान जुइगु, पञ्चमहापाप लाइगु, जुगाँजुग तक नर्कया बास लाइगु आदि विषय अभिलेखया विषय वस्तु कथं खनेदु । अथेहे राजद्रोहया ज्या याइपिन्त जनतातयसं जनकारवाही याये फैगु सूचना तक नं अभिलेखय् तयेगु, अथेहे जुजुयात निमन्त्रणा बिइत दयेका: तःगु सिंहासन बालं कायेफैगु खँत नं अभिलेखय् खने दुगुलिं उगु इलय् हरेक कथंया सूचं, विज्ञापन, कानून अनुशासन आदि जन सरोकारया खँत फुक्कं उल्लेख यानाः संविधानया ज्या तकं अभिलेखपाखें जुयाच्वंगु स्पष्ट जू । थुगु अभिलेखया विषयबस्तुया समग्र रूपं धायेगु खःसा क) धार्मिक ख) सामाजिक ग) राजनैतिक घ) कानून ङ) इतिहास च) राजवर्णन आदि कथं विभाजन यायेछिं । अप्व: याना थजागु अभिलेखत छुं नं धार्मिक उत्सवय् तःगु खनेदुसा परिवार दुने सुं नं मनूत सीबलय् सीम्ह मनूया आत्मा शान्तिया कामना याना तयातःगु खनेदु । अभिलेख तइबलय् उगु ज्या जूगु सम्वत तिथि कथं नक्षत्र, योग, करण, बार, महिना व तःम्ह् मनूया नां गोत्र व न्हापाया पुस्ता व लिपाया पुस्तापिनिगु नां नं उल्लेख यायेगु परम्परा दु । ल्वहंपाै अभिलेखया विषयवस्तु – बुँदागत रुपं क्वय् न्ह्यब्वया च्वना १ द्यः सतः, गजू, मण्ड, किसि, सिंह, तोलं, इलां तयेगु
राजकुमार महासत्व(महापुरुषतय्गु)या स्वीनिता लक्षण
माया मानन्धर राजकुमार महासत्वया स्वीनिता लक्षणया बारे थन चर्चा यायगु जुइ् – महापुरुषतय्गु स्वीनिता लक्षण ध्रैगु थथे ख: – १. मुकुटथें लसी वःगु छ्यों२. सूर्द्यःया रश्मीथें म्हासुन:गु पीतवर्ण३. तस्सकं तःधिक: व चीधिक नं मखु ठिक्क म्हधिक:४,हाकुसे ख्वातुसे च्चनाः कुलिचिंगु सँ५, चकंगु व टल्के जूगु कपा:६, सुन्दर, सौम्य व मुसुं न्हिलाच्वंगु ख्वाः७, सास: ल्हाइबले सुगन्ध वैगु८. अजलं दाया: केलंच्वंगु पलेह:थें जाःगु मिखा९, धनुष आकारया मिखाफुसि१० हृष्टपुष्टगु न्हकु११. सालुसेच्वंगु ताःहाकःगु श्रवणशक्ति बांलाःगु१२. ह्याउँसे पुष्टगु नेता: १३. ह्याउँसे साल्लुसेच्वणु चिकिचाप्वा:गु म्हुतु १४, नाइसे, सुलुत्तच्वंगु च्वका लूगु न्हाय् १५. ह्याउँसे, साल्लुसे व ताःहाक:गु मे १६ ह्याउँसे हिसि दुगु वाधी १७ त्वइसेच्वना: टल्के जूगु व टम्म मिले जूगु वाझ्वः १८. बांलाःगु, न्यने यैपुसेच्वंगु व स्पष्टणु सः१९, चन्द्रमाथें ज्वःगु ख्वाःया लू २०. चिक्वाग्व:गु मन्चा२१. चकंगु छाति२२. मृगयाथें चिक्वापुगु जँ२३. चिक्चाग्वःगु प्वाः२४.चाकलाःगु दुने दुहांवंगु टेपुचा२५. ताताःहाकःगु ल्हाः२६, कलमथे जाःगु ह्याउँसेच्चंगु पति२७, ह्याउँसे पुष्ट पुष्टगु लुसि२८. हृष्टपुष्टगु ह्याउँसेच्वंगु खम्पा व पिलाक्व२९. चिक्चाग्वःगु पुलि३०. हृष्टपुष्टगु लप्पा३१. चक्र अंकित पला: तैबले बांलाक बँय् थीगु पालितः३२. चिक्चाधंगु लिङ्ग थुलि महापुरुषतयूगु स्वीनिता लक्षणया चिं ख: ।
माधवनारायण, स्वस्थानी व सक्व म्हसीका
प्रकाशमान सक्वसंस्कृतिविद माधवनारायण, स्वस्थानी व सक्व म्हसीका माधवनारायण, स्वस्थानी व सक्व म्हसीका य्ं पूर्व करिब १७ कि. मि. तापाक्क छगू ऐतिहासिक शहर सक्व दु । करिब ३३०० दँ न्ह्यः श्री श्री श्री उग्रतारा देवी बज्रयोगिनीया उजनं तत्कालीन पूजारी जोगदेव बज्राचार्य कलिगत सम्बत् १८०१ सालय् दयकूगु खँ मणिशैल महावदानय् च्वयात:गु दु । समुद्री, सतहस्वयां करिब १३२८ मिटर जालय् च्वंगु सक्वया पौराणिक नाम शांकेतुनगर खःसा कलिगत दँ १८०१ निसें शंखाकारय् दय्का तःगुलिं शंखपुर धकाः ब्याख्या याःगु नं इतिहासय् च्वयात:गु खनेदु । स्कन्दपुरानया केदार खण्डया माघमहात्म्य बर्णनय शालिनदीया सिथय् च्वंगु न्ह्यइपुगु कलात्मक व पाटी, पौवा, हिति, पुखू, ध्वाखातय्सं तक छाय्पियातःगु लावण्यदेश नांया नगर धका: थौंकन्हयया सक्वयात संकेत या:गु खनेदु । तर मेमेगु स्रोतपाखेँ सक्व हे उगु लावण्यदेश नगर खः धइगु प्रमाणित आधार लूगु मदुनि । बौद्ध सम्प्रदायया मणिशैल महाबदान कथं गुंगू कुण्डल गुम्ह नाग स्वनाः बिहार व झिंनिगू तीर्थत, अष्टमातृका किल्ला दुने पिने स्वनातःगु व मेमेगु पाटी, पौवा, हिति, तुं, राजकुलो, पुखू तकया ब्याख्या यानातःगु स्रोत दु । थौंकन्हयया सक्व लागा स्वनिगःया दकलय् पुलांगस शहरया ऐतिहासिक पौराणिक, साँस्कृतिक, सामाजिक, धार्मिक सम्पदायात न्हूगु पिढीया निंतिं धरोहरकथं ल्यंका तय् हे मा: । थुकथं हे ३३०० दँ न्ह्यःनिसेँ भव्य व आकर्षक रुपय् चैत्र शुक्ल पुन्हीनिसेँ च्यान्हुतक श्री श्री श्री उग्रतारा वज्रयोगिनी देबीया जात्रा सक्वय् न्ह्याका वयाच्वंगु दु । मेमेगु जात्रामात्रा नख:चखःकथं लय्पतिकं धइ थें चिचीधंणु सामाजिक, धार्मिक प्रचलनकथं हनावयाच्वंगु दुसां पौष शुक्ल पुन्हीनिसेँ माघ शुक्ल पुन्हीतक शालिनदी सिथय् श्री माधवनारायणया मुर्तीलिसेँ लच्छितक कठोर नियमपालन याना: श्रद्धालु भक्तजनपिं (मिसा-मिजं निथी नं) श्री स्वस्थानी व्रत च्वनेगु परम्परा न्ह्यानावयाच्वंगु दु । शैलपर्वतया शिखर कुहाँ वयाः न्ह्यानाच्वंगु शैलनदीपाखेँ अप्रभंश जुयाः शालिनदी नां जूवंगु पवित्र नदीया मुहान मणिशैल पर्वत खः । मणिशैल पर्वतय् विराजमान श्री श्री श्री उग्रतारा बज्रयोगिनी देवी आदीइश्वरी जगदम्बा भवानी गिरीराजकुमारीकथं थीथी नामं प्रख्यात स्वस्थानी देवी खः । श्री बज्रयोगिनीदेबीया १२ नांत : (बज्रयोगिनी माजुया झिनिलाया नांत थुकथं दु ) १) बैशाखय् यशोधरा,२) जेष्ठय् पद्मावती,३) आषाढय् कमला,४) श्वावणय् तारा,५) भाद्रय् बसुन्धरा,६) असोजय् विजयवाहिनी,७) कार्तिकय् महालक्ष्मी,८) मंसिरय् राधिका,९) पुषय् शैलजा१०) लमाघय स्वस्थानी,११) फागुनय् प्रज्ञापारमिता,१२) चैत्रय नवदुर्गा ॥ माघमहिनाया स्वामिनी श्री स्वस्थानीमाता ख: । श्री बज्रयोगिनी देवीया स्वस्थानी अवतार जुइगु माघ लायात शास्त्र पुराणतय्सं तसकं तःधंगु व पवित्र व पूण्य लाकथं कयातःगु दु । उकिं स्वस्थानी परमेश्वरीया व्रत मेमेगु व्रत उपासनास्वयां तसकं उपयोगी, फलदायिनी, मनोकामना पूवनीगु जूगुलिं हिन्दू, धर्मवलम्वीपिसं दँयदसं उपासना याना: धनधान्य व लाषण्य प्राप्त याइ । व्रत उपासनाया निंतिं छगू लुँया चतुर्भूज नारायण साक्षी तया: वय्कःया हे उपासना याना: स्वस्थानी व्रत धारण याई । थौंकन्हयया स्वर्णमूर्ति सक्वया हे श्री गीतगोविन्द भारो व भाजुराम भारों पुलांगु श्रीखण्डपाखेँ दय्कातःगु मुर्ति जिर्णोद्वार यानाः स्वनात:गु खः धइगु आम धापु्तिं पूष्टी जुइ । थौंकन्हयया लुँया मूर्ति करीव २०० दँ पुलांगु धयातःगु दु । सक्व लागां उत्तर पूर्व व दक्षिण जुयाः न्ह्यानाच्वंगु शालिनदी लिपा चाँगुनारायणया क्वं मनोहरा खुसिया नामं न्ह्यानाः यलय् बागमतीलिसेँ गंगा खुसिइ ल्वाकज्याना: थ:गु लिपांगु लक्ष्य महासागर लक्षित जुया: हिन्दमहासागरय् विलिन जुइ । पवित्र गंगा यमुना च तत्र गोदावरी, सिन्धु सरश्वतीश्चसर्वाणी तीर्थानी बसन्ति तन्त्र यत्राच्यूतिदोरकरकथाप्रशंग: ॥ सूर्य मकर राशीइ दुहाँ बने धुंकाः वयागु जलय् रसायनिक प्रतिक्रिया जुया: उगु जले पृथ्वी दुने उत्पत्ति जूगु जीव वनस्पती व मेमेगु तत्वतय्त तकं सकारात्मक लिच्वः लाकी धइगु खँ शास्त्रय न्ह्यथनातःगु दु । थुगु राशीया लँपुं सूर्य दक्षिणायनं उत्तरायणपाखे उन्मूख जुइगु खँ किटान यानाः च्वयातःगु दु । लिसें ब्रम्हाण्ड उत्पत्ति धुंका: सुर्द्यवं थःगु पूर्ण भ्रमण न्ह्याकूगु दिं लगलासप्तमी नं माघ लाय् हे ला: । श्रीपञ्चमी थुज्वःगु बसन्त श्रृतुया पदार्पण जुइ्गु दि नं माघ लाय् हे ला: । थुकथं हे पशुपतिनाथया गुरुश्री गोरखनाथ बाबाया बुदिं माघशुक्ल पुन्ही थुज्वःगु पवित्र न्हि, बलवान भीमसेन जस्तो न्ह्याबलें यक्व नयमाःम्हेसिनं नं छन्हु उपवास च्वनीगु भि एकादशी व वयागु जात्रा भि द्वादशी थुज्वःगु दिं नं माघ लाय् हे लाइ । थुज्वःगुः माघ लच्छियंक सुथ न्हापां दना: म्व: ल्हुया: सुर्द्यःयात अर्घबिया: थ:गु कुलदेवतालिसेँ श्री माधवनारायणया पूजा अर्चना याना: श्री स्वस्थानी व्रत च्वना: न्हिच्छिया छछाः नया: बहनी श्री स्वस्थानी वाखं न्यना: नित्यकर्म यानाः लच्छितक न्ह्याकाः धर्मकर्म यानावयाच्वंगु दु । धर्म धइगु आस्था व विश्वासया केन्द्र ख: । मनूतय्सं थ:थःगु सामाजिक परम्परालिसेलिसेँ आस्था व बिश्वासया केन्द्रविन्दु धर्मयात अंगीकार याना: जीवनयापन याना वयाच्वंगु दु । थ:थःगु परम्परा कथं सनातननिसेँ न्ह्यानावयाच्वंगु धर्मकर्मप्रति आस्थावान जुया वयाच्वंगु दु । हिन्दू धर्मया १८ पूराणमध्य् छगू स्कन्द पुराणय् न्ह्यथनातःगु श्री स्वस्थानीया व्रत थुज्वःगु सर्वाधिक प्रख्यात व पौषशुक्ल पुन्हीनिसेँ माघ शुक्ल पुन्हीतक आस्थावान् जुया: थ: भाःत, काय, छँज:पिनि सुख सम्बृद्धिया निति हिन्दू मिस्तय्गु सौभाग्यवती जुयाः धन पूण्य लाभ याकीगु श्री स्वस्थानी देवीया व्रत तसकं हे लोकह्वा: धइगु खँय् निगू मत मदु । छायकि श्री स्वस्थानीया व्रत उपासना माघ लच्छि छँयछँय् गुलिखे मिसा-मिजंत च्वनेगु यानावयाच्वंगु दुसा गन खुसिया सिथय्, गनं कुण्ड, पुखूया सिथय् व्रतउपासना याइ । विश्वया गुगुं नं व्वय् न्ह्यागु हे देसय् च्वनाच्वपि हिन्दूधर्मप्रति आस्थावान मिजंमिसातय्गु निति थ्व व्रत उपासना लोकह्वा: । न्हियान्हिथं बहनी स्वस्थानी बारे जक जूसां न्यनेगु प्रचलन लखौं नेपा:मिपिनि छेँय् छेँय् दु । गुलिखे हिन्दू धर्मावलम्वीत च्वनाच्वंगु देसय् नं माघ लच्छि श्री स्वस्थानी बाखं न्यंका वयाच्वंगु दु । माघ लच्छि श्री स्वस्थानी बाखं कनीगु छेँय् गुगुं खनेमदुगु आत्मा भूत प्रेत पिशाचतय्सं दुःख बिइमखु धइगु भलसा दु सा थ्व स्वस्थानी बाखं न्यनेगु, कनेगु ज्यां न्ह्याथेंजा:गु दुःख वःसां हरेस नयम्वा: धइ्गु ज्ञानोपदेश बाखं दुने खनेदइ । गुकिं आत्मविश्वास तक अप्वइ । छेँज:या थःथिति सन्तानयात ब्वनेत, शिक्षित याय्त न्हापा स्वस्थानी बाखं ब्वंकीगु ख: । गुकि शिक्षाय् आत्म बिश्वास अप्वया: च्वयब्वनेगुलि विकास जुइ धइगु खंय् भलसा कयातःगु दु । पौराणिक पक्ष : पौराणिक पक्ष : परापूर्वकालय् भगवान बिष्णु मायासूर दैत्य संहार याय्गु शक्ति काय्त महांकाल भैरव रुप क्षेत्रपाल गुरु माने यानाः झिंनिगू तिर्थ नवकुण्डल, नवनाग पूजा व थीथी तीर्थस्थलया जलं अभिषेक जुया: व्रत पूर्वका: श्री श्री श्री स्वस्थानी भवानी जगदम्वा उग्रतारणी बज्रयाेगिनी देवी लय् तायका: अतुलनीय बल शक्ति प्राप्त याना: दैत्य संहार याय्त ता:लाका: श्री स्वस्थानी व्रत तसकं पावन व पूण्य फल बिइगु भलसा कयातःगु दु । अनंलि पार्वती शिव भाःत काय्गु इच्छां श्री हरि बिष्णुया सल्लाहय् श्री स्वस्थानीया व्रत उपासना च्वन व उमा महेश्वर जुया: चिरञ्जिवी जुयाच्चन । निक्व:गु खुसिइ उमापार्वती काय् बुइकेगु मनतुनाः श्रीस्वस्थानीया व्रत उपासनापाखें श्री गणेशजी थुज्व:म्ह लोकय् नां जाःम्ह काय् बुइकल ।
