फम्पिया बज्रयोगिनी जात्रा
श्रीकृष्ण मानन्धर फर्पिङ,येँ तिकिझ्या: वा:पौ फपिंङ बस्तीया उत्तर पश्चिम स्थित बन जंगलय् भगवानपिनिगु थाय् दु । पूर्वी फेदम् फनिकेश्चर, शेषनारायण देग: , वासुकी कुण्ड अले दक्षिण भागय् वज्रयोगनी माईया देग: व गोरखनाथया पालि दु । वहे च्वय् दुगु उग्रदेवी दक्षिणकाली माईया पुलांगु थासय् पिठया रुपय् कयात:गु दु । आ: वया: बज्रयोगिनी व गोरखनाथ फर्पिङया पर्यटकीय दृष्टिकोण महत्त्वपूर्ण र्केन्द्रविन्दु जुइ धुंकल । असुरा केवया नामं हे सी दु कि फर्पिङय् थाय् थासय् गुफात यक्व दु । व गुफाय् च्वना सिद्ध योगीपिं जप ध्यान याना: सिद्ध प्राप्त याइ धइगु कथन नं दु । न्हापांनिसें हे धर्म संस्कृतिया दृष्टिं तसकं वैभवशाली बौद्ध विद्वान व तान्त्रिकपिं फर्पिङय् यक्व दु । ओङयान धइगु थाय्या छम्ह नांजा:पिं आचार्यत नं वया: योगिनीया आराधना याय्गु व गुरु पद्मसम्भवं फर्पिङय् तपस्या या:गु तथ्यं याना: नं लामा, तिब्बतियनतय्सं फर्पिङयात स्वर्गद्वारया रुपय् कयात:गु दु । स्वर्गद्वारय् च्वंगु हिन्दु , बुद्धिष्टं अत्यन्त मानेयाइगु बज्रयोगिनी देग: वि.सं. २०२७ सालय् कलेवर हिला: देवीया प्रतिष्ठा या:गु विषयलय् उल्लेख नेपाल भाषा अभिलेख शिलापत्र देग:या भूइँतल्लाय् प्रवेश नापं च्वयात:गु खनेदु । थौंकन्हय् बज्रथोगिनीया पूजारी ललितपुर बुवहालया राजभाई बज्रचार्य ख: । थथे याना: बज्रयोगिनी देग:या अवस्था न्ह्याथे जूसां लोकयात उद्धार याइम्ह छम्ह माईया रुपं काइ । छगू इलय् वाफय् नं देसय् अस्तव्यस्त या:गु इलय् माइ बज्रयोगिनी दक्व प्यं चीका: लोकयात उद्धार या:गु किम्बदन्तीत नं लुयाव:गु दु । थ्व हे कारणं याना हर्ष उल्लास नापं फर्पिङय् प्रत्येक डँ गुंला (साउननिसे भदौतक) छवा:तक फर्पिङया प्रत्येक छेंखां मेमेगु वालय् स्वयां अप्व: पूजा आराधना याय्गु प्रचलन दयावयाच्वंगु दु । फपिंङय् प्राय: नेवा: जातया नव विवाहितपिं थ्व हे देगलय् वञ्जला पूजा याय्गु याइ । देवीया मूर्ति बांलाक्क क्वथीक स्वय्बलय् देपा तुति आकाशय् ल्ह्वनात:गु व जव:गु तुति भूमि चुयाच्वंगु खनेदु । जव ल्हातय् बज्रकर्तिया व खवय् पात्र धारण यानात:गु व खत्वाङ ज्वना त:म्ह देवीया जव व देपा: क्रमश: सिगिनी, व्याङ्गीनी दु । बज्रयोगीनी भगवानयात हिन्दु व बौद्ध धर्मवलम्बी दक्वसिनं समानरुपं माने याना वयाच्वंगु दु । भाद्र कृष्ण त्रयोदशी (जुग:चह्रे ) खुन्हु बज्रयोगिनीया प्रतिमा सुन्दर चल विग्रह खतय् विराजमान थाका: फर्पिङ परिक्रमा याकी । उगु मुर्ति निर्माण मजूगुलि बज्रयोगिनीया साधान याना: कलशया जक जात्रा याइ धइगु उल्लेख वंशावली दगु खनेदु । थो वया: बज्रथोगिनीयागु हे प्रतिमा मुर्तिया जात्रा याइ । जात्रा याय् छन्हु न्ह्य: गामय् च्वंपिं बाजं ज्वना: द्य: का वइबलय् पुजारीं रथय् मुर्ति तया: साधना पूजा विधि सम्पन्न याना: बाजं टोली व गुथियारतयत पाहॉकथ जलपान थाका: मुर्ति रथय् तया: नारायण डबली परम्परानिसें तया वयाच्वंगु दु । छेंय् स्वागत लसकुस पूजा याना: चच्छी भजनकृतन याइ व मत ज्याक: वइपिनिगु भिड नं दइ । कन्हय् खुन्हु सुथ सँल्हु (सक्रान्ति) गुथिया गुथियारपिं विभिन्न थासं बाजं नापं त:धंगु पूजा कया: पूजा याय्गु याइ । पूजा सिंधय् धुंका: २ बजेनिसे बज्रयोगिनीया जात्रा यक्व हे न्हयइपुसे च्वनी । फर्पिङया प्यखेरं थीथी किसिमया बाजंनापं उपस्थित जुइ । थ्व जात्राय् दक्व जातजात्तिया मिस्तय्सं थ:गु भेषभूषा श्रृंगार याना: अपसं च्वना माइया जात्रा याय् बलय् खतया न्ह्य: न्ह्य: लाइनय् च्वना: अविर धुप विशेष लावा ह्ववली । जात्राय् फर्पिङया न्हय्गु त्वालय् परिक्रमा याय्गु व न्हय्गु त्वालं काप: लाना: द्य:या जात्रा याइपिनिगु विशेष सहभागिता दइ । जात्राय् म्ह दाना: वनीपिं धर्मावलम्बीपिं यक्व हे दु । यक्व मनोरञ्जनात्मक रुपं फर्पिङया फुल्चोकी गामं ( थैली नाच) म्हिचा प्याखं क्यनीगु प्रचलन नं दु । थथे याना: जात्रा धुंकेव हानं नारायण डबलीइ वनी अले बज्रयोगीनी द्य:या खत बाजं सहित यथास्थानय् थ्यंका: जात्रा सिधय्की ।
येँयाः, दागिं व यंकीदः
येँयाः, दागिं व यंकीदः श्रीकृष्ण महर्जन येँया मौलिक नखः येँयाः खः । न्यंकं बाखं कथं स्वर्गय् इन्द्रया मांया अपसं च्वनेगु नितिं पालिजाः स्वां माःगु अले येँया मरु सतः लागाय् वया पालिजाः स्वां इन्द्रं खुया काःगु जुया ज्वना चिनातःगु खः धाइ । थ्व हे बाखंया आधारय् इन्द्रजात्रा सुरु जूगु कथं नालातःगु दु । पृथ्वी नारायण शाहं नेपाः एकिकरणया नामय् येँयाःया क्वनेयाः कुन्हु षडयन्त्रपूर्वक येँय् आक्रमण यानाः त्याकाः थः राजगद्दीइ च्वंगु खः धाइ । येँयाः नाप किलाघःया दीप्याखं, हनुमानध्वाखाय् यःसिं थनीगु नापं यःसिं क्वःथलीगु, हाथु द्यः, इन्द्र ब्वज्या, श्वेत भैरव, स्वच्छन्द भैरवनिसें थीथी भैलः द्यःया प्रदर्शन, किलाघःया पुलुकिसि प्याखं, हल्चोया पुतुवारतय्गु सवःभकु प्याखं, मजिपा लाखे प्याखं, ख्वपय् च्वंपिंसं हइगु महाकाली प्याखं, बसन्तुपुलिइ क्यनीगु दश अवतार प्याखं, हनुमानध्वाखा लागाय् मत च्याकीगु , बाखादे आजु, कुमारी तलेजुइ प्रवेश, वंघः आजु, उपाकु वनीगु, बलं भ्वय् नकीगु, कुमारी, भैरव व गणेद्यःया रथ चाःहिइकाः याइगु क्वने याः, थनेयाः नापं नानिचा याः, दागिं पिकाइगु, बौमत वनीगु नापं यक्व कथंया गतिविधि स्वानाच्वंगु दु ।धर्मिक, सामाजिक, सांस्कृतिकनिसें यक्व खँ स्वानाच्वंगु येँयाः धइगु राजनीतिक घटना नाप नं स्वनाच्वंगु अले येँया छगू महोत्सव जुयाच्वंगु खनेदु । येँयाः नाप स्वापू दुगु यक्व खँ दयां नं इन्द्र, इन्द्रया मां, यंकीदः अर्थात इन्द्र दह नाप स्वापू दुगु पक्ष नं तसकं महत्वपूर्ण खः । यंकीदः इन्द्र व दागिं नाप स्वापू दुगु धइगु नेवाः समाज दुनेया मृत्य संस्कार नाप नं स्वापू दुगु विषय खः ।मृत्यु संस्कार धाये धुनेवं थःपिनिगु पितृ अर्थात मदये धुंकूपिं अले स्वर्ग नाप नं स्वापू दुगु विषय खः । दच्छिया दुने थः मदुपिं छेँजःपिंत स्वर्गय् छ्वयेगु अले मदये धुंकूपिं मनूतय्त नापलायेगु कथं यंकिदः वनाः पितृतलिसे खँ ल्हायेगु नापनापं स्वर्गय् वनेगु निंतिं यंकीदः तक वनाः त्वःतः वनेगु नापनापं व हे यंकीदः अर्थात इन्द्र दहलय् वनाः म्वः ल्हुयाः लिहां वयेगु खः धाइ । दागिं वनीगु दागिं धइम्ह इन्द्रया मां खः धाइ । स्वर्गया जुजु इन्द्र थः मांया नितिं पालिजाः स्वां येँ देशय् वयाः काःवःगु इलय् नेवाःतय्सं ज्वनाः चिनातःगु अले इन्द्रयात मालेत वया मां दागिं येँय् वःगु खः धाइ । स्वर्गय् च्वंम्ह इन्द्रया मां हे दागिंया रुपय् वःगुलिं थः मदये धुंकूपिं मनूतय्त अर्थात पितृतय्त नं स्वर्गय् यंकेमाः धकाः दागिंया लिउलिउ वनीगु खः धाइ । उकियात हे दागिं वनेगु धाइ । दागिं धकाः इन्द्रया मां लसिंया रुप कयाः वःगु खः धाइ । येँयाःया झ्वलय् क्वनेयाः कुन्हु रथ जात्रा क्वचायेवं दागिं पिहां वइ । दागिं जुयाः पिहां वइम्ह मनुखं तुतिइ घंघला न्ह्यायेगु याइ । उकियात वायु न्ह्यायेगु धाइ । जब वायु न्ह्याइ अबलेनिसें दागिं जूम्हेस्यां सुयात नं न्ववाये मजिउ । अले वसः पुना ख्वाःपाः पुयाः येँया मरु छ्वासपाखाय् च्वंगु द्यःछेँनं दागिं पिहां वइ । सुथंनिसें नीचि याना च्वनीम्ह दागिं जुइम्हेसित वायु न्ह्याये न्ह्यः दागिं नाप नाप वये मफुपिंसं सुथंनिसें हे पुजा बिउवनी । दागिं जुयाः पिहां वयेवं दागिंयात पिखालखुइ पुजा याइ । अले जवं खवं ल्हाः ज्वनाः न्हापां थःने लागा चाःहिली । तुयुगु ख्वाःपाः पुयाः दागिं पिहां वइगु इलय् लँय् स्वयाः वनीमखु स्वर्गपाखे हे स्वयाः वनीसा छेँजः मदुपिं मनूत अर्थात बर्खि च्वनाच्वंपिं मनूत दागिंया लं कचा ज्वना वं वइत वं वइत ज्वना सकलें छस्वाः जुयाः वनी । उगु इलय् दागिं वनीपिंसं च्वकिजा ह्वला वनी अर्थात गुता बीबः ह्वला वनीगु । अथे दागिं वनीगु इलय् दकलय् न्ह्यःने मरुया किसानत अर्थात मरुया ज्यापुतय्गु तग्वःगु धिमे नापं धुन्या वनी, वयां लिउलिउ दागिं वनीसा दागिं नापनापं दच्छिया दुने मदुपिनि छेँजःपिं च्वकिजा ह्वलाः वनी । त्यंगःया कुमाः खलःत दागिं जुया वनीगु चलन दु । थुगुसी दागिं गुथिया नायः अले तःदँ न्ह्यःनिसें दागिं जुया वयाच्वनादीम्ह मंगलकृष्ण डंगोल दागिं जुयादी । दागिं जुयादीम्ह डंगोलं धयादी कथं अथे दागिं जुया वनीगु इलय् वायु न्ह्यासांनिसें छकः छकः चाइगु अले छकः छकः मचाया वनी । दागिं जुयाच्वंतले हे अज्वःगु अनुभव जुइ । थनि नीन्यादँति न्ह्यः दागिं जुया वयाच्वनादीम्ह थः अबु दानरत्न महर्जन म्ह मफुगु इलय् कका पुनारां महर्जन दागिं जुयादीगु खः । उगु इलय् दागिं जुयाः थःने चाःहिले धुंकाः क्वने मरुं कुहां वंगु इलय् बेहोश जुयादिल । अले सकलें जानाः लःलः यानाः चाःहीकल अले पुजा कायेगु यात । अबले छु जूगु खः धकाः न्यंगु इलय् पुनारां डंगोलं थःत नागया न्हाय्पनं दाःगुलिं अथे जूगु धयादिल । अन्ततः वय्कः म्ह मफत । खुला जक म्वात ।उकिं दागिं जुइगु धइगु तसकं थाकूगु खः अले नीची यानाः नियमय् च्वनेमाः धकाः मंगलकृष्ण डंगोलं धयादी । दागिं वंपिं सकलसिनं थःने क्वने चाःहिले धुंकाः ल्यंदुगु च्वकिजा अर्थात बीबः मरुया भुति सतः न्ह्यःने प्वंकेगु याइ । अनं लिपा दागिंयात लसकुस यानाः दुकाइ । अले तिनि दागिं नं पालं यायेगु ज्या याइ । थुगु कथं येँय् दागिं वनीगु क्वचाइगु खः । अथे दागिं वनीगु इलय् लाखे, सवभकु, पुलुकिसि जक मखु बौ मत तकं नापलाके मजिउ धाइ । दागिं थःने चाःहिलाः क्वनेपाखे वनीगु इलय् साय्मितय्सं बौमत थःने न्ह्याकी । अले लिपा हाकनं क्वःने वनी । बौ मत वनीगु धइगु दागिं नाप नापं वंपिं सुं नं त्वःफिगु दुला धकाः माः वनेगु खः धकाः धाइ ।दागिं वनेगु ज्या क्वचाये धुनेवं सामान्यतयाः येँया मरु हितिया पूर्वपाखे स्वयाच्वंगु ल्वहं हितिया लखं ख्वाः सिलेगु, म्वःल्हुइगु याइ । व हितिं वयाच्वंगु लः धइगु यंकिदः अर्थात इन्द्र दहपाखें वयाच्वंगु लः खः धकाः धाइ । यंकि दः अर्थात इन्द्र दह थक्वातं उत्तरपाखे, भिमढुंगां दक्षिणपाखे, नैकापं पश्चिमापाखे व नागढुंगां पूर्वपाखे च्वंगु गुँच्वय् च्वंगु छगू थाय् खः यंकिदः । पृथ्वीनारायण शाहया फौजं किपुलिइ आक्रमण याःगु इलय् किपूमितय्सं स्याना बिउम्ह कालु पाण्डेयात ल्हाकूगु थाय् धयातःगु थाय् लिक्क लाःगु धार्मिक तिर्थ स्थल धइगु इन्द्र दह खः । थौंकन्हय् चन्द्रागिरी नगरपालिका वडा नं १ लागाय् लाःगु येँयाः दागिं नाप स्वापू दुगु छगू तिर्थस्थलया रुपय् नालातःगु पुखू धइगु यंकिदः अर्थात इन्द्र दह खः ।यंकीदः लागां च्वय् पश्चिम उत्तरपाखे झंगः हिति दु । झंगःया म्हुतुं लः पिहां वयाच्वंगु हिति जुयाः हे झंगः हिति धाःगु खः । तसकं च्वय् लाःगु यंकीदः लागाय् छगू पुखू दयेकातःगु दु । पुखू लिक्क निगः ल्वहंयागु देगः दु ।व हे पुखुलिइ दागिं वना वःपिं मनूत म्वः ल्हुइगु खः । न्हापा न्हापा यंकीदः वनेगु नितिं लँ क्यनेत फय्खा, रामकोट, भिंमढुंगा लागायापिं साय्मितय्सं लँय् लँय् हे चिलाख अर्थात मूस्याः थें जुइक च्याकाः लँ क्यनातइगु खः । यंकीदः तक वनेगु धइगु स्वर्ग वनेगु अन्तिम विन्दुइ तक वनीगु कथं नालातःगु दु
यँया: (यन्ध्या:)
रेवतीरमणानन्द श्रेष्ठ इन्द्रया:या ज्य:गु शब्द यन्द्या वा येंद्य: ख: | थ्व नख: यंलाथ्व द्वादशीनिसें यंलागा: त्रितिया (गातिला) तक ७/८ न्हु हनीगु ख: | यसिँ (इन्द्रध्वज सिँ ) थना: थाय्थासय् इन्द्र ब्वया: इन्द्रया पूजा वा इन्द्रया ऐरावत किसि (पुलुकिसि) या जात्रा (यात्रा) जुइगु महिना जुया: इन्द्रला,एन्दला, यंला धयाह:गु ख: | यँदे:(यन्बु) या लाय्कुली यसिँ थनीबलय् न्हापा जुजु नं बिज्याइगु २००७ साल लिपानिसें बिमज्यात | यसिँ थनिखुनु द्वादशीया बहनी, सीपिनिगु नामय् उपाखा हूवने धका: येँदे:या पुलांगु लागाया सिथंसिथं धुं धुँपाय् च्याका: अथेहे थाय् थासय् पाल्चा च्याका: देश चा:हुलेगु या: | यन्द्द्या: बेलय् गणेश , भैरब वो कुमरिया नं जात्रा जूइ | भैरबयात म्हुतुं थोँ हाय्के छिन्क दयेकात:गु छ्यं जकया भैर:द्य: (हाथोंद्य:) नं थाय् थासय् ब्वयात: | यँदे:या जुजु जयप्रकाश मल्लं यन्द्या:बेलय् कुमारीया रथ सालेगु नं चलन या:गुलिं यँय् मे:थाय् स्वया: अपो झह्झह धा: | कुमारी सा: खुनु हे पृथ्वीनारायण शाहं जयप्रकाश मल्लयात बुका: कुमारीयात सम्मान या:गुलिं नं कुमारी जात्रा त:धना च्वंगु दु । यन्द्या:बलय् मनूत यन्कीदह (इन्द्रकिल दह) स मो:ल्हुयेत वनीगु ख:| यलपाखे इन्द्रयात यन्मा:द्य:(इन्द्रमहराज द्य: ) नं धा:| यन्द्या: बिशेषयाना: समय् नया: न्ह्यइपुक च्वनेगु नख ख:| उकिं थ्वबेलय् पुन्हीखुनु छेंया च्वय् पिनेपाखे खायात:गु दलुखय् सीम्हया नामय् इन्द्रयात मत बिया: समय्बजि इनेगु वो नयेगु नं या:| अथेहे मचात “ला छकू वयेक समय् बजि” धका: छेँय छेँय् फ्वंवनेगु या:| वंशावली कथं ने.सं. १०७ पाखें यलं यँय् लायकू ल्ह्य:म्ह लिच्छबि जुजु गुणकामदेवं नं इन्द्रजात्रा न्यायेकुगु खँ दु | थुम्ह जुजुं थ:गु लायकू यलं यँय ल्ह्यया: यँदे:यात कान्तिपुर नां त:गु ख:| अथेहे थुम्ह जुजुं महालक्ष्मीया भक्त जुया: नवदुर्गा,महाकाली, रक्तिकाली आदि देविपिं स्थापना यासें इन्द्रयात्रा, कृष्णयात्रा, लाखेयात्रा, नेकू पुइगु यात्रा, ध्याच: छ्वाकेगु जात्रा आदि न्यायकेगु नं यात | कान्तिपुर नां जुयेन्ह्य: थन इन्द्रपुर नां जुयाच्वंगु न्यनेदु | नेवा: संस्कृतिया बिद्वान भाजु सत्यमोहन जोशीया खँ कथं (“नेपाली चाड् पर्ब”-इन्द्रयात्रा ) यसिँ (इन्द्रध्वज) यात हनुमान ध्वाखा (यँदे:या लायकू) या चुकय् तलेजुदे:गया न्हेवने, कामेश्वर दे:ग:या थुखे, इन्द्रपुरी दे:ग:या फ:या नापं भाद्र शुक्ल द्वादशी खुनु सुथय् शुभ मुहूर्त्तय् राजकीय सम्मान कथं बिधि पूर्बक थनेगु चलन दु | थ्व खं कथं नं यँदे:या न्हापाया नां इन्द्रपुर ख:| इन्द्रया नामं दयकात:गु पुर जुया: थन न्हापानिसें यसिँ थनेगु जात्रा न्यायेकेगु संस्कृति दु ख:धयागु सिये दु | तर इन्द्रपुर धयागु नां कान्तिपुर नां जुयेन्ह्य: गुबेलय् सुनां त:गु वा छुं जुया धयाह:गु ख: सिये मदुनि | न्ह्यागुसां गुणकामदेव स्वया: न्हापा थ्व थाय्या नां इन्द्रपुरी वा इन्द्रपुर खत | थ्व हे इन्द्रपुर शब्द ज्यला: एन्दबु ,यम्बु, अले यँ जुगु जुयेमा: गथे काष्ठमण्डपया काठमाडौँ, कीर्तिपुरया किपू जुल | अथवा इन्द्रद्य: दुगु थाय्या नामं नं थ्व थाय्यात इन्द्र धा:गु जुयेफु गथे दक्षिणकाली द्य: दुगु थाय्यात दक्षिणकाली, भद्रकाली दुगु थाय्यात भद्रकाली, बालकुमारी द्य:दुगु थाययात बालकुमारी,स्वयम्भू दुगु थाय्यात स्वयम्भू इत्यादि | अले थुगु थाय् वाचक इन्द्रया यन्द अनंलि यँ जक जुया: ज्यला वंगु नं जुयफु । अथेहे इन्द्रयात्रा शब्द ज्यला: इन्द्रया: अनंलि यन्द्या: आ: थौंकन्हे यँया: नं धयाहल | तर यँद्या: (इन्द्रया:) नख: यँदे: नाप जक स्वा:गु मखु यल आदि मे:मे:थाय् नं स्व:गु नख: ख: | थुकिया कारण थ्व नख: येँ ,यल, ख्वप (कान्तिपुर,ललितपुर,वो भक्तपुर) आदि कथं थी थी राज्यया उत्पति मजुनिगु इलय् न्हापा हे दये धुंकुगुलिं जुये मा: |
किलाघ:त्वा:या दीप्याखं
नरेन्द्र महर्जन तिकिझ्या:वा:पौ येँ देय् छगू ऐतिहासिक सम्पदा, थीथी नखःचख: भेषभुषा, चाल चलन प्याखं, देग:, चैत्य, बहाः, ननि, चुकं जाःगु छगू खुल्ला संग्रहालयया रुपय् दनावयाच्वंगु थाय् ख: । थ्व थासम् ज्यापूतमय्गु ३२ त्वा: मध्ये छगू परम्परागत त्वा: मध्ये किलाघः छगू नं ख: । थ्व त्वा: कला संस्कृति तसकं हे तःमि ख: । छाय् धाःसा थ्व त्वालय् दीप्याखं, किसिपुलु, पायाः, कुमारी जात्रा गुरुमापायात ८८ धासा तया: भोजन याकेगु ज्या थ्व हे त्वालं याना वयाच्वंगु दु । दीप्याखनय् न्हयम्ह द्य:पिं दु । कवं, वेताः, ख्याः, दैत्य, कुमारी, भैरब, चण्डी दी प्याखंया द्य:पिं ख: । कुमारीया बहां कवं, भैरबया वहां मरु खाली सहयोगीया रुपय् बेताःयात कयातःगु दुसा चण्डीया बहां ख्याःयात कयातःगु दु अथे जूगुलिं थ्व ७ म्ह द्यःपिं मध्ये बेता: याक:चा प्याखं ल्हुइमखु । मेपिं फुक्क याकचा नं ल्हुइ पुचलय् नं प्याखं ल्हुइ । थ्व प्याखनय् न्हय्गू तालय् बाजं, म्ये, चजा, राग कया: प्याखं ल्हुइकी । थ्व प्याखं ल्हुइकीबलय् छुं नं कथंया हत्या याय्गु क्यनी मखु । थ्व प्याखनय् छुं नं प्राणीयात पोस: बीगु नामय् बहां स्याय्गु चलन नं मरु । थ्व प्याखनय् दैत्ययात स्याय्गु चलन मदु । बरु दैत्ययात क्वःथया लिना छ्वइगु चलन दु। थ्व प्याखं ल्हुइके बले द्यःपिं थीथी आशनय् थीथी मुद्राय् धिसिलासक्क ल्हा, तुति, म्ह, छ्यं संका: प्याखं ल्हुइ । थ्व प्याखं ल्हुइबलय् थीथी तासया वस: पुना, थीथी तिसा वा चुरा न्ह्याना: दबुली बाहेक मेथाय् प्याखं ल्हुइगु चलन मरु । थ्व द्यःप्याखं ल्हुइगु थासम् दीप्याखं वाहेक मेगु प्याखं ल्हुइकेगु याइमखु धइगु धापु दु । थ्व प्याखं यँया: वये न्ह्य: यँया: वइन धका: दकले न्हापां दबुली वया: कायाष्टमी खुनु प्याखं ल्हुया: विविध रुपय् प्याखं केनेगु यानाच्वंगु दु । थ्व प्याखं चले याय्त मू गुरु, नाय: समेत याना: न्हयम्ह गुरुपिं च्वना: थ्व प्याखं ल्हुइकी । थ्व प्याखं ल्हुइकीगु थःगु ब्यागलं मौलिक पह: दुगुलिं व मतुली थीथी नस्वा: व:गु पंखास्वां, कक:चा व मेमेगु स्वानं याना: दबुली मगमग बासना वय्क देशय् शान्ति अमनचैन , मेलमिलाप, महामारी ल्वय् मवय्मा धका: कामना याना: प्याखं ल्हुइगु जुगुलिं थ्व प्याखं एकचित्त जुया: सुं नं म्हं मफुम्ह मनुखं स्वल धा:सा ल्वचं कयाच्वंम्ह मनूया ल्वय् तना वनी धइगु छगू धापू दू । अथे जूगुलिं थ्व प्याखं हलिमय् बांबांलाःगु प्याखंया पुचलय् दुथ्याः वनेफू । थ्व प्याखंया ऐतिहासिक पक्षयात कया: खँ ल्हाय्गु ख: सा थ्व प्याखंया म्ये हालेबलय् श्री गुणकर राजाया नां कया: म्ये हालेगु यानाच्वंगु दु । थथे जूगुलिं संभवत: थ्व प्याखं लिच्छवीकालिन नांजाःम्ह जुजु श्री गुणकर राजाया पालंनिसे न्ह्याका वयाच्वंगु ख: कि धइगु अनुमान दु । थ थेहे पृथ्वीनारायण शाहं येँ देसय् ह:ता: याःगु इंलय् जुजु जयप्रकाश मल्ल न्हुघलय् दीप्याखं स्वयाच्वंगु व थ:गु गद्दीइ मेम्ह हे च्वन धइगु खबर वय्वं अनंतुं हे यलय् बिस्युं वंगु धइगु नं धापू दु । थ्व प्याखंया ऐतिहासिक महत्त्वबारे थ्व दीप्याखंया मूगुरु व नाय: श्री इन्द्र महर्जनयात न्यनेकने यानाबलय् थ्व प्याखं उगु जमानाय् हे देय् न्यंक महामारी ल्वय् सरे जुया: जनता धमाधम सिंनावंगु खना: जुजुया त:धंगु हे च्युता: कयादिल । छाय्धा:सा प्रजा हे मदुसा जुजु जुयागुया अर्थ दइमखु धइगु नुगलय् वना: दु:ख जुयाच्वंगु इलय् म्हगसय् दीप्याखं ल्हुया: क्यन अले व प्याखं खं थें देय्या थाय्थासय् दबुली प्याखं ल्हुइकेगु यानाब्यु धइगु देवं आदेश बी सातकि उबलेनिसें थ्व दीप्याखं क्यनेगु यानाव:गु धइगु धापु दु । थथे हे दीप्याखंया द्य:पिनि मूलभूमिकथं जामाच्च गुँयात कयात:गु दु । अन थौंतक दीप्याखं खल:त जाना: दँय् छक: पुजा या: वनेगु परम्परा न्ह्यानाच्वंगु दनि । अथेहे किलाघ: त्वालय् बिज्यापु ननिइ कवं गल्लीइ छुं ई न्ह्य:तक नं कवं हा: व: धइगु ज्याथजिथिपिनि धापू दु । दि प्याखंया पूजाविधि व प्याखंया बारे मूगुरु व नाय: श्री इन्द्र मर्हजनयात न्यनाकना स्वइबलय् थ्व प्याखं श्रावण चौथीया दिन खुन्हु कर्मचार्यपाखें नास:द्य:या थाय् आरम्भ पूजा याना: गुरुया छेंय् प्याखं स्यनी, अनं लिपा भाद्र चौथीया दिनय् नास:द्य:याथाय् घंगलासी पूजा याना: किलाघ:या बिज्यापूननी प्याखं ल्हुइकी । अनं लिपा कायाष्टमी खुन्हु नास: द्य: यात पिदने पुजा याना: किलाघ:या दबुली प्याखं ल्हुइका: यँया: जात्रा सुरु जुइन धइगु सन्देश बिइ । अनं लिपा य:सिं थनीगु दिनय् हनुमानध्वाखाया कागेश्वरी देग:या न्ह्य:ने प्याखं ल्हुकेगु याना: यँया: विधिवत् सुरु जुइ । यँया: क्व:नेया: खुन्हु कुमारी सालीबले न्हूघ:या दबुली प्याखं क्यनी । अनं थ:नेया: खुन्हु थाय्मरु व वंघ:या दबुली प्याखं ल्हुइकी । अनं लिपा नानिचाया: खुन्हु किलाघ:या दबुली प्याखं ल्हुइकेगु याना: थ्व प्याखंयात विसर्जन याइ । अले नास: द्य:याथाय् विश्राम पूजा याना: थ्व प्याखं क्वचाय्की धयादिल । मूगुरु इन्द्र महर्जनं थ्व दी प्याखंनय् द्य: ल्हाय्गु प्याखं, सुन्य ‘शान्ति प्याखं व अन्तय् लप: प्याखं ल्हुइकी धका: कनादिल । दीप्याखंयात कलान्तरतक त्यंका तय्त दीप्याखंया दुगु दबू सत:या तुरुन्त संरक्षण याय्माल, दीप्याखंया आगंछें गन दीप्याखंया द्य:पिन्त कर्माचार्यपाखे तान्त्रिक विधि प्रतिस्था याना: दी प्याखं पिकाइगु देवी शक्ति दुगु द्य:छें । मतुकय् थीथी पंखास्वां, कक:चास्वां व मेमेगु स्वां कलात्मकरुपं छाय्पीगु यानात:गु दु । गुगु स्वाँया व्यवस्था याय्त थौंकन्हय्या इलय् सिक्क थाकुगुलिं स्वाँया फुलवारी याय्त जग्गाया व्यवस्था याय्मा:गु दु । अन वना थौंकन्हय् बाजं दय्कीपि नं मदु । सरकारपाखें मा:गु बाजागाजा व्यवस्था तत्काल याय्मा:, सम्बन्धित निकायपाखें वयाच्वंगु जिन्सी सम्मान नं प्रयाप्त मजूगु व गुणस्तरीय न मजूगु खनेदु । उकियात तत्काल सुधार याय्मा:गु दु । गुरुपिन्त सांस्कृतिक भत्ता बिया: आर्थिकरुपं तिब: बिइगु ज्या याय् मा:गु दु । नत्र किलाघ:या दी प्याखं किलाघ:या ख: प्याखं थे न्हना वनेफु । अथेंतु बाजंया व्यवस्था बांलाक्क मयाय्गु ख:सा दीप्याखंनय् न्हापा म्वाय्लि पुया: प्याखं ल्हुइकेगु यानात:गु ख:सा: आ दीप्याखनय् म्वाय्लि पुइगु बन्द जुइधुंकल । अथेजूगुलिं सम्बन्धित निकायपाखें इलय् ज्या मयात धा:सा आ: वइगु पुस्तां थ्व दीप्याखं फोटो, किताब व डकुमेन्ट्रीइ जक स्वया: चित्त बुझय् याय् मालीगु अवस्था वय्फु ।
गुह्येश्वरीया जात्रा
गुह्येश्वरीया जात्रागुह्येश्वरीया जात्रा कछलागा दशमी खुन्हु दच्छिया छक हनावयाच्वंगु दु । तलेजु भवानी व गुह्येश्वरी द्यः छम्ह हे खः धइगु जनविश्वास कथं नापं तया पुजा याइ । थुगु पूजाय् तलेजु व गुह्येश्वरीया आचाजुपिं जक च्वना चच्छि गुह्य पूजा याना पंचवलि (मेय, दुगु, हँय्, फै व खा) बिइगु याइ । बालाजु गोलढुङ्गाया गुह्येश्वरी द्यः अर्थात थौंकन्हे चलनचल्ति पुलाँगु गुह्येश्वरी साला ने.सं. ७७३य् राजा प्रताप मल्लं न्हुगु गुह्येश्वरी पलिस्था यानातःगु खनेदु । जात्रा न्ह्यथखुन्हु येँ लायकुया तलेजु भवानी द्यः यात गुरुजुया पल्टन सहित खतय तया गुह्येश्वरी द्यः या थाय् यंकि । थ्वखुन्हु गुह्येश्वरी जात्रा न्ह्याकेया नितिं यःसिं थनि । चच्छि पूजा सिधय्का कन्हेखुन्हु सनिलाइलय् यःसिं क्वथया गुह्येश्वरी द्यःया खत जात्रा याइ । जात्राबलय् तां द्यःख यंके मज्यू धइगु जनविश्वास कथं खुशी छिकाः पशुपति यंकि । थथे यंकिबलय् अनया चलन कथं पशुपति न्ह्यागु इलय् थ्यंसा लुखा चाय्का अनया भण्डारीं गुह्येश्वरी
बाघभैरब
बाघभैरब ललेन्द्र शाक्यनेवा: अनलाइन न्युज किपुली बाघभैरव जात्रा मेगु दँनिसें लच्छियंकं बाघभैरव मेला यायेगु नितिं सहलह दँय् दसं भाद्र १ गते किपुली बाघभैरव जात्रा न्यायेकाः वयाच्वंगु दु । थ्वहे झ्वलय् थौं भाद्र १ गते नं किपुली तःजिक बाघभैरव द्यःया जात्रा न्यायेकेगु तयारी जुयाच्वंगु दु । नेवाः समुदाय दुने थीथी जात्रा नखःचख नेपाल संवतया तिथि कथं हनेगु यानाः वयाच्वंगु दुसा किपूया बाघभैरव जात्रा विक्रम संवतया मिति कथं दँय् दसं भाद्र १ गते हनाः वयाच्वंगु दु । थौं भाद्र १ गते शुक्रवाःया दिं किपू लागाया मिसापिं सुथय् ३ ता ईनिसें हे बाघभैरवया पूजाआजा यायेगु नितिं बाघभैरव देगः न्ह्यःने लाइन च्वंवंगु खःसा बाघभैरव लागाय् आपालं भक्तजनपिनिगु हुलमुल जुयाच्वंगु दु । बाघभैरव द्यःयात किपूया बासिन्दापिन्सं थः पूर्खा द्यः कथं नालाः बाघभैरव बाज्या कथं कायेगु यानाः वयाच्वंगु दु । बाघभैरव द्यः जात्रा यायेगु नितिं खतय् विराजमान जुइम्ह छम्ह द्यः दु । अथेहे, देगः दुने तःधिकःम्ह बाघभैरव दुसा मू द्यः कथं सक्कलीम्ह द्यः कथं चां दयेकातःम्ह चीधिकःम्ह बाघभैरव द्यः सुरक्षित यानाः तयातःगु दु । थ्व ल्याखं बाघभैरव द्यःया स्वंगू मूर्ति दु । थौं सुथय् बाघभैरव द्यःया जात्रा याइम्ह द्यःयात बाघभैरव क्वसं च्वंगु लःगालय् यंकाः ख्वाः सिकाः जात्रा यानाः द्वारेयात द्यः ज्वंकाः बाघभैरव देगः थ्यंकाः स्वचाः चाःहिकाः खतय् तयेगु याइ । खतय् तयेधुंकाः थीथी पूजाविधि यानाः सनिलय् बाघभैरव द्यःया खः किपू देय् चाःहिकाः जात्रा यायेगु परम्परा दु । उगु जात्राय् किपू लागाया मिसापिन्सं मत बियाः वनेगु याइसा किपू लागाया थीथी बाजं खलःत नं बाजं थानाः चाःहिलेगु याइ । जात्राया झ्वलय् भक्तजनपिन्सं सनिलंनिसें बाघभैरव द्यःया देगः सच्छि व प्यचाः चाःहिलेगु याइ । किपुली वंगु गथांमुगःनिसें थीथी त्वाःया लाखे पिहाँ वःगु खःसा जात्राया लिसेलिसें थीथी त्वाःया लाखे प्याखं नं चाःहिलेगु याइ । बाघभैरव द्यःया जात्राया व्यवस्थापन बाघभैरव भजन मण्डललिसें बाघभैरव जात्रा व्यवस्थापन समितिं न्ह्याकाः वयाच्वंगु दु । समितिं जानकारी ब्यू कथं मेगु दँनिसें श्रावण १ गतेनिसें भाद्र १ गतेतक किपू लागाय् बाघभैरव मेला यायेगु नितिं सहलह जुयाच्वंगु जानकारी ब्यूगु दु ।
