शिवया दिगम्बरत्व ज्ञानया खँ

शिवया दिगम्वरत्व वो ज्ञानया खँ

 रेवतिरमणानन्द
नेपाल संस्कृत

          महाद्य: रूद्रशिवया नाङ्गांच्वनेगु व्रत दिगम्बरत्वया खँ न्यनेदु । थुकिस छगू प्रमुख खँ वसपोलया कला: सतीदेवी सी धुन्का: यता (दक्षिण) पाखे वना विज्यागु खँ नं खः । थुगु विषयस न्हेथनात:गु विभिन्न ग्रन्थया वर्णन ब्वनेव वसपोलया धर्मज्ञानया विशेषता थुयेकेत छुं गुहालि जू । उकिं थुपिं विभिन्न ग्रन्थय् च्वयातःगु थुगु विषयया सारबो थन न्हेब्वये ।

स्वस्थानी ब्रतकथा

     खला स्वस्थानी ब्रतकथा तःता प्रकारया दु। अथेसां थौंकन्हे प्रचलित नेपाली खस भाषाया स्वस्थानी ब्रतकथा कथं सतीदेवीया देहान्तं दुःखी जुयादीम्ह महाद्यः शिव लिपा चित्तयात धैर्ययासे यन्ता पाखे हिमालयस वनाः काम, क्रोध, लोभ, मोह आदि मल (विकार) चीकाः इन्द्रिययात थातय् तयाः परब्रह्मय् ध्यान छ्वयाः तपस्या यायेगु मती ततं एकसूरं यता (दक्षिण) पाखे निं विज्यात । अन ब्राह्मणत दुगु छगू वस्ती थ्यनेवं वसपोल अन दुहां बिज्यात। वसपोलयात खनाः अनया सुं यःचाःपिं मिसात नं वसपोलया ल्यू ल्यू वनेगु यात । ध्व खँ सियाः उमि मिजंत ”जिमिम्ह मिसात छाय हरण याना यंकागु” धका: हा:वल । 

      वसपोलं ‘जिंला हयागु मखु , उपिं थःहे छाय् वल मस्यू’ धयाबिज्यात । अले उमिसं तमं ‘ छंगु चोफायेगु खनाः थुपिं ल्यू ल्यू वःगुका, उकिं छंगु चोफायेगु हे पतन् जुयेमा (ध्वगिना कुतु वनेमा) धकाः सराः बिल। उमिगु सराप॑ वसपोलया चोफायेगु पतन जुल। थथे थवं छुं अपराध मयाक॑ हें उमिसं कष्ट ब्यूगुलिं महाद्यः रूद्रं थःगु योगवलं अन ज्योतिर्लिङ्ग (झल्ल थिनाच्वंगु शिवलिङ्ग) उत्पन्न यासे उमित ख्याना विज्यात । अले उपिं ग्यानाः भगवान्‌ विष्णुया शरणय्‌ वन । भगवान् विष्णु नं मथां (तुरून्त) वयाः ज्योतिर्लिङ्गयात घयेपुयाः स्थिति साम्य यानाबिज्यात । 

वामनपुराण

     वामनपुराणया खुगूगु अध्याय कथं सतीदेवीया देहान्त लिपा शंङ्कर रूद्र देवदारू वनय्‌ बिज्यायु जुल । थ्व हे वामण पुराणया सरोमाहात्म्यया २२ गू अध्यायया अन्त्यय् च्वयातःकथं भगवान्‌ रूद्र नाङ्गा दारूवनय्‌ वःगुलिं अनया द्विज (ब्राह्मण) पिसं “स्या,स्या,थ्वैत” धाधां कठि वो लोहत॑ कयेका वसपोलया चोफायगुली हे लाकाबिल। अले उमित भयत्रास उत्पन्न यासे भगवान्‌ अनं खनेमदयावन । 

स्कन्दपुराण

     स्कन्दपुराणया महेश्वर खण्ड कथं शंङ्कर रूद्र उगु इलय्‌ दिगम्बर (नाङ्गा बाबाजी) जुया: , छ्यंया जटा फ्यना: तिन्न्हिनय्‌ दारूवनय्‌ भिक्षा फ्वनेत बिज्यागु जुल । उबले अनया ब्राह्मणत व ऋषिपिं खुसी मो:ल्हू वना च्वंगुजुल। अनया ऋषि पत्नीपिसं वस्पोलयात खना: अनेक प्रकारया नयेगु तया: भिक्षा ब्यूवल गुगु वसपोलं भोजन याना बिज्यात । उपिंस छम्हेसें विस्मय जुया: ‘ छलपोल सु थें ?’ धका: न्‍यनेव वस्पोलं ‘जि ईश्वर खः। थ:म्ह मिसा सतीदेवी सीगुलिं जि वैराग्यं दिगम्बर जुया: थथे चा:हुला च्वनागु ख:’ धया: अनं नं न्ह्य:ने बिज्यात । तर उपिं मिसात न॑ वस्पोलया ल्यू ल्‍यू वने त्यन । उबले हे खुसिं लिहां वस्पिं उमि मिजंतसें थःपिनि मिसात अथे ल्यू ल्यू वना च्वंगु सिया: तमं वस्पोलयात हक्‍कल-’ छि महात्मा, वैरागी जुया: न॑ जिमिम्ह मिसात थथे अपहरण यायेगुला ‘। 

       थथे म्वायकं थ:यात पा:ल्या:गु  ता:सां वसपोलं छुं नमवासे थःगु पला: न्ह्याका बिज्यात। अले उमिसं वस्पोलयात षण्ड (नपुंषक) जुयेमा धका: सरा: बिल । थुगु सरापं वस्पोलया चोफायेगु  कुतुवन । उबले हे अन छगू ज्योतिर्लिङ्ग (ब्रह्म स्वरूप स्तम्भ) उत्पन्न जुयाः तःधं जुजुं दक्‍कोथासय्‌ ब्याना वन । अले उकीहे सारा जगत्‌ लीन जुया लय जुयावन (खनेमदया वन) । थथे उत्पन्न वस्तु दक्‍को लय जुयावनीगु चिह्न जूगुलिं शिवया चिन्हयात लिङ्ग धा:गु जुल । थुगु लिङ्ग (ब्रह्म) या शुरू वो अन्त्य सीकेत सकस्‍यां इनाप यायेव विष्णु लिङ्गया मूल पाखे वो ब्रह्मा लिङ्गया अन्त्य पाखे स्व:वन। तर उमिसं थवं स्व:वनागु खंके मफुत । 

           उकिं विष्णुं लिङ्ग (ब्रह्म) या आदि मदुथें थ्वया मध्य वो अन्त्य नं मदु धाल । तर ब्रह्मां जिं थ्वया अन्त्य खना धका: झूठ खँ ल्हात । ध्व खँ पत्या:याकेत ब्रह्मां सा व केतकी स्वांयात ह्ययेका साक्षी तल । थथे ब्रह्मां सा व केतकी स्वांन मखुगु खँ ल्हा:गुलिं ब्रह्मा पुजनीय मजुल, साया म्हुतु न॑ अपवित्र जुल । केतकी स्वां नं द्यःयात अशुद्ध जुल। अले लिङ्ग (ब्रह्म) यात सकस्यां नमस्कार याना: प्रार्थना यायेव भगवान्‌ रूद्र शिवं उमित थ्व सारा जगत् लिङ्गमय अर्थात लय जुयावनीगु स्वभावया खः धका: ज्ञानया खँ थुइका बिज्यात ।

कूर्मपुराण

     कूर्मपुराणया उत्तर विभाग, अध्याय ३७ कथं उगु इलय् दारूवनया आपालं ऋषिमुनिपिं भौतिक कामनाय् प्रवृत्त जुया: धर्मकर्म याना च्वंगुलि उमिगु दोष क्यना: उमित निवृत्त मार्ग (भौतिक कामना मदुगु ज्ञानया लँ) थुइकेत वसपोल रूद्र शिव १९ झिन्गुगुदँ दुह्म बांलाह्म ल्यायेम्हया रूपय्‌ दिगम्बर जुया: भिक्षा फ्वं फ्वं अन बिज्यात। वसपोलयात खना: अनया मिसात वस्पोलया ल्यू ल्यू वन । अले उमि मिजंतसें थ्व खँ सिया: तम॑ वसपोलयात अनेक सरा: बिया:, दाया: धाल – ’ छ वस: हिना: च्वं: मखुसा हे अधम पुरूष ! तुरून्त हे थन हुँ ।’ अले जटाधारी शंङ्कर रूद्र अनं वया: महात्मा वशिष्ठया आश्रमय् बिज्यात । 

       थथे दायाह:म्ह नाङ्गाबाबाजी थ:याथाय्‌ व:गु सिया: वशिष्ठ मुनिया कलाः अरून्धतीं वस्पोलया म्हय् स्या:थाय् वास: पाकाबिल। अले बशिष्ठ मुनि वो अरून्धर्तीं ‘ छि सु थे ?’ धका: न्‍यन । वस्पोलं ‘ जि छम्ह सिद्ध ख: । गुगु थ्व ब्रह्ममय मण्डल सदा शुद्ध प्रकाशित जुयाच्वन थ्व हे जिम्ह द्यः ख:। थ्वयागु हे जिं धारणा (ध्यान) न्हाबलें यायेगु ख:’ धया बिज्यात। अले वास: याना ब्यूगुली उमित सुवा: बिया: वस्पोल अन॑ पिहां बिज्यात । तर लँय् प्रवृत्त कर्मय् जुया च्वंपिं सुं उग्र द्विजपिसं वसपोलयात खनेव हानं ‘ हे दुर्मति ! छं थःगु चोफायेगु चफुना छ्व ‘  धका: कठिं वो ल्हा:हा मुर्किं दाया: सास्ति याये त्यनेव महायोगी वसपोल ‘यदि जिगु चोफायगु खना: छिकपिंयात त॑ व:सा जिं अथेहे याये।’ धाधां अनं खनेमदयावन । 

              अले अन उत्पातथें जुयेत्यंगुलि उपिं हारांपिं उग्र ब्रम्हूत नं ग्याना: गुरू ब्रह्मणया थाय् वना: उगु घटनाया खँ कन-’सुं छम्ह बांला:म्ह मनू दारूवनय्‌ नाङ्गा व:गुलिं जिमिसं वयात बो:बियाः दाया। अले वयागु, चोफायेगु न॑ पतन याना: बिया ।” उमिगु खँ न्यना: गुरू ब्रह्मणं धयादिल-“वस्पोल महाद्य: रूद्र ख:। वस्पोलया थज्यागु उच्च स्थान सुनां न॑ गुबलें काये फयि मखु । छिपिं आ उगु घटनास्थलय्‌ हे बनाः वसपोलया आराधना याना: ईश्वरया उत्तम लिङ्ग (निराकार ईश्वरया चिह्न) पलिस्था यासे ब्रह्मचर्यय्‌ च्वना: श्रद्धापूर्वक पूजा या। अले उह्य देवेशया दर्शन जुया: छिमिगु अज्ञान वो अधर्मया नाश जुयि । 

            अनंलि उपिं द्विज ब्राह्मणपिं अन॑ लिहां वया: भगवानया आराधना याना: च्वनाच्वन । लिपा उमिगु झाराधनां लयता:म्ह शङ्कर रूद्र हिमालयया उग्र श्रृङ्ग पर्वतया क्वसं च्वंगु देवदारू वनय्‌ उमित नाप लायेत बिज्यात । वस्पोलयात खनेव॑ उपिं द्विजपिंसं ल्हाः जोजोलपा: धाल-’ हे त्रिशूलधारी, दिगम्बर, छेङगुलिं हिनीह्म, प्रणतजनया देहस्वरूप, योगीतय गुरू, दान्त (इन्द्रिय दमनयाइह्म), शान्त, तपस्वी, महादेव, प्रमथनाथ (दुष्ट मथनयाइपिनिह्म नाय:), कनकलिङ्ग (लुँ थें थीह्म पुरूष), ज्ञानलिङ्ग (ज्ञानया स्वरूप), त्रिलोचन (अन्तरमिखाया नापं स्वङ्ग: मिखा दुह्म), मोहया बसय्‌ ला:पिं जिमिसं गुगु मज्यूगु याना उकियात क्षमा याना बिज्याहुँ। जिमिसं कर्म, ज्ञान, योग छुकें गुकथं छलपोलया पूजा याये, अथेहे गुगु देवमार्गपाखें छलपोलया पूजा याये ? कना बिज्याहुँ ‘।

      महाद्य: रूद्रं उजं जुल-’ जिं छिकपिन्त न्हापा ब्रह्माजुयात कने धूंगु सांख्य योगया खँ कने । थ्व सांख्ययोगयात निगू कथं थुइकेफु । योग (कर्म) सहित सांख्यं (तत्व ज्ञान) मनूयात मुक्ति प्रदान यायि । केवल योगं ( पाठ पूजा तीर्थ दानब्रत होम आदि कर्म) जक परम पुरूषया दर्शन जुये फयिमखु । अथेहे केवल ज्ञानं न॑ (भिंगु भावनाया वासज्ञानं नं) सम्यक फलजक बियी। छिकपिं विमल सांख्य (इच्छाहीन जुइगु आत्म ज्ञान) यात परित्याग यासे केवल योग (कर्म) या जक अवलम्बन याना च्वनादीगु दु । थुगु परिश्रमं विमुक्ति प्राप्त जुयि मखु । उकिं धर्म यायिपिं मनूतय मोहया संभावना सूचित यायेत अर्थात उमिगु इच्छा सम्बन्धी अज्ञान उला बियेत जि थुगु थासय्‌ वयागु खः। कैवल्य (मोक्ष) या साधन स्वरूप विमल (शुद्ध) ज्ञान अर्थात आत्मा सम्बन्धी ज्ञानयात सीके वो साक्षात्कार याये फयकेमा:। 

           आत्मा छता जक दु, वहे सर्बव्यापी ( न्ह्याथासं ब्या:म्ह ) खः । थ्व आत्मा आनन्द स्वरूप, नित्य (न्ह्याबलें दुह्म) निर्मल (मल अर्थात्‌ विकार मदुम्ह ), अद्वितीय (थ्व त्व:ता: मे:गु निगूगु खँ मदुह्म :, ख: । थ्वया ज्ञान हे सांख्य दर्शन खः । थ्व हे श्रेष्ठ ज्ञान खः । थ्वयात हे शुद्ध ब्रह्म स्वरूप धयात:गु दु। थुकी निष्ठा तयिपिं महात्मा योगीपिसं परम तत्वया आधार कया: अन्तरया ‘ जि (आत्मा) यात विश्वया ईश धका: खनी । थ्व है परम ज्ञान जक सत्‌ वो दोष मदुगु ज्ञान ख: गुकिं ‘जिु’ आत्माया स्वरूपयात शिव धका: सियिके फयि। हे श्रेष्ठ ब्राह्मणपिं ! सिद्धिया निम्ति यक्‍को साधन कनात:गु दु । उकी जिं कनागु ज्ञान श्रेष्ठ ख: । ह्मय् नलिं बुया: शान्‍त वो संयमं जा:गु चित्तं ब्रह्मचर्य पुवंक नाङ्गा जुया: पाशुपत ब्रतया पालन यायेमा: । अथवा कोपिन वस्त्र (कयता) वा छुं छगू जक वस्त्र धारण याना: मुनि (मनन् शील  मनू ) वा वेदया विद्वानं पशुपति शिवया ध्यान यायेगु ।

           जिं विमुक्तिया निम्ति अति गुह्य, सूक्षम वो वेदया सार स्वरूप श्रेष्ठ धर्म पाशुपत ब्रतया निर्माण यानागु दु। जिगु आश्रमय् च्वनीपिं राग, भय, क्रोध आदि मदुपिं जिह्म अनेक भक्तपिं (अनुयायीपिं) थुगु पाशुपत योगद्वारा पवित्र जुया: जिगु भावनाय्‌ व:गु दु। थ्व संसारय्‌ आकर्षित याइगु मे:मे:गु नं शास्त्र दु । जित: गुलिसें वेदवाद विरोधी धाः अथेहे वाम, पाशुपत, सोम, लाकुल, भैरव आदि जिं दयेकागु शास्त्रत वेदं पिनेयागु थुपिं असेवनीय धा:पिं नं दु। तर हे ब्राह्मणपिं ! जि वेदमूर्ति ख: । सनातन वेद वाहेक मे:गु  शास्त्रया ज्ञातातसें जिगु स्वरूप (दर्शन) यात थुयिके फयिमखु । उकिं थगु पाशुपत मार्गयात स्थापना याना: महेश्वरया पूजा यायेगु। जिके छिकपिंनियगु भक्ति (विश्वास) दयमा । छिकपिनिगु भिंगु ध्यानं जक न॑ जि छिकपिनिगु न्हेवने उपस्थित जू वये । थुलि धयाः भगवान्‌ अन॑ बिज्यात । अले दारूवने उपिं ब्राम्हण वा मुनिपिंसं वसपोल रूद्र शिवयात भक्ति तयाः पूजा यायेगु यात । अथेहे उपिं ब्रम्हचर्यय् च्वनाः शान्त जुया: ज्ञानयोगया अनुयायी जुल ।

Spread the love

Leave a Reply

Your email address will not be published.