यलया उपाकलं साया: नरसिंह जात्रा
बिराजकाजी राजोपाध्याय
दच्छियंकं हे जात्रा व नखः न्यानाच्वनीगु स्वनिगलय् छगू फरक कथंया जात्रा यलया उपाकलं साया: नं खः । यलया द्यः ब्रम्हू अर्थात राजोपाध्यायपिनिगु उपाकर्म गुथिपाखें दँयदसं भाद्र कृष्ण पंचमिया दिनस थुगु उपाकलं साया: न्यायेकेगु याइ । नेवा: समाज दुने स्वय्गु ख:सा शाक्त वा शैव मतया जात्रात आपाः हे न्यायेकेगु यानाच्वंगु खनेदुसा वैष्णब मतया तजिलजि व ल्याखय् म्ह्व: खनेदु । व हे म्ह्व: तजिलजिया दथुइ नं नारायण द्यःया झिगू अवतार मध्ये प्यंगूगु अवतार कथं विश्वास यानातःम्ह नरसिंहया जात्रा यलया उपाकलं साया: छगू नं खः । अले थुकी मेगु छगू फरक विशेषता धयागु वैष्णवया नापनापं थुकी शक्तिया आराधना जुयाच्वनी । व ल्याखं थुकी शाक्त मत नं दुथ्यानाच्वंगु दु धाय्फइ ।
थुगु जात्राया इतिहासयात कुलेगु ख:सा स्पष्ट धाःसा खनेमदु । आःतक्क खनेदुगु प्रमाण कथं यलया उपाकर्म गुथियाके ने.सं. ८६९ निसें जात्राया पाः न्ह्याकूपिनिगु धल: दु । व ल्याखं आ:तक्क २६९ दँ न्ह्यःतक्कया इतिहास खनेदत । तर थ्वयां न्ह्यः जात्रा हे मदुगु धाःसा मखु । समयया गुगुं कालखण्डय् थीथी घटनाक्रम दुने थुकिया प्रमाणत न्हनावंगु वा न्हंकाछ् वःगु जुइफुगु अनुमान विज्ञतय्सं याःगु दु।
जात्राया स्वरुप :
थुगु जात्रा यलया षट्कुल (खुगू कुल) या राजोपाध्यायपिनिगु उपाकर्म गुथिं न्ह्याका वयाच्वंगु दु । यलया राजोपाध्यायपिनिगु दथुइ ज्येष्ठताया लिधंसाय् थुगु जात्रा न्ह्याकेगु पाः वनी । पाः बाध्यकारी मखुसां छक: पा: वय्त हे यक्व ई पीमाःगु, छगू पुस्ताय् छक: पा: वय्त नं थाकूगु जूगुलिं थःगु पा: वइलबय् आपाःसिनं अहोभाग्य हे ताय्का: पा: न्ह्याकेगु याना वयाच्वंगु दु । पाः काःम्हेसिया पुरोहित, जिलाजं वा भिनामचायात नरसिंहया ख्वाःपाः पुकाः नरसिंह दय्का: यलया साया: रुटय् चाःहिकेगु याइ । थुगु जात्रा चाःहिकीगु रुट न्ह्याब्लें छगू हे जुइगु खःसां न्ह्याइगु व क्वचाइगु थाय् धाःसा पानाच्चनी । जात्रा न्ह्याकेगु पाः लाःम्हेसिगु छेँय् नं हे जात्रा न्ह्याकेगु व क्वचाय्केगु याइ ।
नरसिंहयात उकथं चाःहिकीलबय् नरसिंह नापं मेपिं द्यःपिं नं दयाच्वनी । उपिं लक्ष्मी व सरस्वती कथं काइ । नरसिंहया न्ह्यःने मचा छम्ह विन्ति यानाः नरसिंहयात हे स्वयाः अ:खतं न्यासि वनाच्चनी । व मचा प्रल्हाद ख:। प्रल्हाद स्वयां न्ह्यःने दण्ड ज्वनातःपिं निम्ह दइ । उपिं वैकुण्ठया द्वारपालपिं जय व विजय कथं कयातःगु दु। व धुंकाः च्वाम: पंखां गाय्कीपिं निम्ह, ताय् अबीर व्हला वनीपिं निम्ह, साया दुरु हाःहा: यानावनीपिं निम्ह, बँ पुना वनीपिं निम्ह याना: अप्सरापिं दइ । थुकिया नापं भजन हालावनीगु पुचः, धिमेय् बाजंया पुचःलिसें लाखेय् नं नापनापं दयाच्वनी । थुकथंया लू लिसें नरसिंह जात्रा पिहां वइबलय् उगु लू तसकं झःझ: धाय्क हे खनेदइ ।
नरसिंह काली नं खः
नरसिंहया ल्यूने कापःया निम्ह कतांमरि घाकातःगु दइ। नरसिंह न्यासि वनीबलय् थुपिं निम्ह कतांमरियात बँय् लुयाः न्यासि वनाच्वंगु दइ । थुपिं निम्ह कतांमरियात मस्तय्त भागियाकल धाःसा मस्तय् अरिं चाइमखु धइगु जनविश्वास दु ।
जात्राया मू द्यः धयाम्ह नरसिंह जूगु ल्याखं थुपिं निम्ह कतांमरियात न्ह्याम्हेसिनं नं याउँक हे हिरण्याक्ष व हिरण्यकशिपु धाय्गु याय्यः । तर व कतांमरि धाःसा हिरण्याक्ष व हिरण्यकशिपु मखु । पुराणया ल्याखं स्वय्गु खःसा ला नरसिंह हिरण्यकशिपु छम्ह जक स्याःगु खः, हिरण्याक्ष स्याःम्ह ला वारायणया स्वंगूगु अवतार बराह ख: । आ: व कतांमरि सु खः ले धाय्बलय् इपिं मधु व कैटभ कथं काय्गु याः, गुपिं निम्हेसितं नारायण द्यवं स्याःगु ख: । मधु व कैटभयात नं नारायण द्य: याकःचां स्याःगु मखसें कालीया ग्वाहालि कया: स्या:गु ख: । व ल्याखं उपाकलं साया:या नरसिंह धयाम्ह नं न्ह्यःनेया रुप नरसिंह खतसा ल्यूनं कालीया रुप कथं नं काय्गु या: । नरसिहंया परोक्ष रुप काली हे खः धयागु धापू यलया स्थानीय संस्कृतिविद् हेरम्वानन्द राजोपाध्याययागु नं दु ।
संस्कृतिविद् हेरम्वानन्द राजोपाध्यायया हे धापूयात लीगु खःसा कात्ति प्याखनय् नं नरसिंह पिहावइगु दिं कार्तिक शुक्ल त्रयोदशिया दिनय् प्याखं पिकाय् न्ह्यः यलया तलेजुइ कालीया पुजा जुइ । प्याखं न्ह्यः बलि बीगु तक्कया पूजा याना: तयातइ । प्याखं सिधयाकथं हाकनं तलेजुइ बलि पूजा याना: विसर्जन प्रसाद ग्रहण याइ । थुकथं नरसिंह प्याखं पिकाय् न्ह्यः नं कालीया पूजा याय्मा:गु व प्याखं क्वचाय्का: नं कालीया पूजा याय्धुंकाः तिनि प्याखं विधिवत् रुपं क्वचाइगु परम्परा नं नरसिंह व कालीया स्वापू दुगु अथवा नरसिंहया परोक्ष रुप काली हे ख: धयागु दावी वय्क: राजोपाध्यायया दु ।
जात्राया मान्यता :
थुगु जात्रा विश्व शान्तिया कामना यासें न्याय्कीगु ख:। छगू धर्म विशेषया द्यः प्रत्यक्ष रुप॑ खनेदुसां छुं धर्म वा समुदाय विशेषया नितिं जक थुगु जात्रा न्याय्कीगु मखु । चाहे व न्ह्याग्गु हे धर्म वा समुदाययाम्ह जुइमा, हलिंन्यंकया सकल मनूतय्गु सुस्वास्थ्य व दीर्घायूया कामना यासें थुगु जात्रा न्यायकी ।
नरसिंहयात प्राकृतिक प्रकोप वा संकट चीकाबीम्ह द्य: कथं काय्गु या: । उकिया दसु भुखाय् ब्वइगु इलय् झीसं आ:तक्क नं खनाच्वनागु दनि । भुखाय् ब्वइगु इलय् पुलिं चुयाः ल्हाः म्हूचिना: बँय् क्वत्यला: नरसिंह नरसिंह धकाः हालेगु चलन आःतक्क नं झीगु समाजय् खनेदनि ।
थुगु जात्रा न्याय्कीगु ई धयागु छगू कथं धाय्गु खःसा प्राकृतिक प्रकोपं मनूतय्त दुःख बीगु ई ख:। वा वइगु इलय् खुसिबा:, चलखं नं उलि हे दुःख बियाच्वनी । छुं कथं पूर्वानुमान याय् मफइगु खःसा वा वइगु इलय् भुखाय् ब्वइगु ई धका: नं मनूतय् त्रास जुयाच्वनेगु या: । व हे कथं ल्वय्या संक्रमण जुइगु ई नं थ्व हे.ख: । थज्या:गु प्राकृतिक प्रकोप वा संक्रमण सकतांपाखें सकल प्राणी मात्र मुक्त जुयाच्चने फय्मा धइगु कामना यासें नं थुगु जात्रा न्यायकी ।
थुगु जात्रा सुथांलाक्क क्वचाल धाःसा प्राकृतिक प्रकोपं दुःख मबीगु, ल्वयया संक्रमण मजुइगु व हलिमय् शान्ति न्यनीगु धार्मिक विश्वास दु ।
