April 18, 2021 By ?admin? 0

दसु (Sign of Apocope)

दसु (Sign of Apocope)

  लिउने आखः तनि हे धइगु मदु । तर आखःतना च्वं थाय् दसु ल्यना च्वनि । छु छु तनेवं छु दसु ल्यना च्वनि व सिइके।

१. ‘न’ ‘म’ व ‘ँ’ इंफुतियां लिउ ‘त, थ, ल’ तना च्वं थाय्‌ चय्फुति ‘ ं ‘ दसु ल्यना च्वनि ।

‘न’ तंथाय्

लन लं मिजन मिजं
छ्यन छ्यं स्वान स्वां
बाखन बाखं बान बां
नकिन नकिं चिन चिं 
मिन मिं    

‘म’ तंथाय्

तम त॑ माम मां
दाम दां ताम तां
नाम नां    

इफुतियां लिउ ‘त’ (ँ त) तंथाय्

भेाँत भेां क्वँत क्वं
ल्वँहत ल्वं ख्बँत ख्वं

इंफुतियां लिउ ‘थ’ ( ँ थ ) तंथाय्

क्वँथ कं पँथ पं
जँथ जं स्वँथ स्वं

 इंफुतियां लिउ ‘ल’ ( ँ ल ) तंथाय्

क्वँल क्वं घ्वँल ध्वं
फ्वँल फ्वं ग्वँल ग्वं
साभेाँल साभेां    

 २. ‘अ, आ’ या लिउने “च, ज, स’ तंथाय्‌ तुतिपाला “य्‌’ दसु ल्यना च्वनि ।

च’ तंथाय्

क्वँच क्वँय्‌ सँच सँय्
पाँच पाँय् ग्वाँच ग्वाय्
ख्वाँच ख्वाँय् ल्वच ल्वय्

 ‘ज’ तंथाय्

बनज बनय् भ्वज भ्वय्

 ‘ख’ तंथाय्

फस फय् थास थाय्
हँस हँय् बास बाय्
कँस कँय् मास भाय्

३.अ, आ’ या छिउने मेगु आखः तंयाय् लिफुति (ः) दसु न्यना च्वनि ।

‘अ’ तंथाय्

वासल  वासः  घलक घलः
लख  लः  आखल आखः
कत  कः  खल ख:
पसल पसः भवल भवः

‘आ’ तंथाय्

नेपाल नेपाः निभाल निभा:
कलात कलाः जात जाः
पात पाः झ्याल झ्या:

४. ‘ति’ लि’ तना च्वंथाय् ‘उ’ दसु ल्यना च्वनि ।

‘ति’ तंथाय्

भति भउ धुकुति धुकु
पति पउ फिपुति फिपुउ
कुति कुउ    

‘लि’ तंथाय्

पलि पउ धुलि धुउ
भलि भउ सफुलि सफुउ
नलि नउ दापुलि दापउ
भुलि भुउ कुलि कुउ

५. ‘इ’ या लिउ ने छुँ आख; तंथाय् ‘इ’ दसु न्यना च्वनि |

किल किइ मिच मिइ
धिक धिइ पिक पिइ
सिक सिइ    

६, ‘उ’ या लिउने छुँ आखः तंयाय् ‘उ’ दसु ल्यना च्बनि |

घुल घुउ म्हुल म्हु
जुल जुउ मनुख मनु
न्हुल न्हुउ