झीगु बाैद्ध सम्पदा
झीगु बौद्ध सम्पदा बौद्ध विहार संघ, ललितपुरया रजत जयन्ती समारोहया उपलक्षय् जुइत्यंगु प्रस्तुत पुस्तकया विषययात कयाः छु खँ थन प्रस्तुत यानाच्वना । झीगु नेपाःया नेवाः बौद्ध संस्कार संस्कृति कथं जीवनयापन यानावइच्वपिं गुलि नं शाक्य भिक्षु, ब्रम्हचर्य भिक्षु, श्रामणेरक चैलक व बुद्धाचार्य , वज्राचार्यपिं दैच्वंगु खः, इमिसं हनावयाच्वंगु परम्परागत जीवन पद्धतिया विषययात कया: अध्ययन अनुसन्धान याना: स्वतधा:सा उकी मुख्य रुपं स्वंगू प्रकारं विषय विभाजन जुयाच्वंगु खंकेफू, सिइके फू । व छु छु घाःसा – (क) न्हापां विहारय् जुइगु कार्यक्रमया धलः थथे खः – १.सुप्रभात्याय् नित्यपूजा । २५.दिशीपूजा यायेगु । २.नामसंगीति गुथि । २६.तिसा सिलेज्यायाइगु। ३.तुतःगुथि । २७.बुँ लँस्वः वनेगु । ४.भजन गुथि । २८.जीगः बियेगु । ५.बुसाधं गुथि । २९.यःसिं थनेगु । ६.बहीद्यः ब्वयेगु। ३०.हाथु हायेकेगु । ७.यमाःद्य ब्वयेगु । ३१.मुखष्टी घलं दनेगु । ८.आलमता च्याकेगु । ३२.चौ छायेगु। ९.गातिला घलं दनेगु । ३३.ससुपूजा न्यायेकेगु । १०.हलिमलि ब्वयेगु ३४.संभ्वय् न्यायेकेगु । ११.पाठ ग्वय्गु । ३५.दानदत्त गुथि हनेगु । १२.गुँला सेवा हनेगु । ३६.पाँथि गुथि हनेगु । १३.गुंला पारू धुंकेगु। ३७.सनागु हनेगु । १४.सं देपूजा हनेगु । ३८.बिचाःगु हनेगु । १५.वन्दे छुइगु । ३९.घाँय् पुइकेगु । १६.पञ्चथः लुइगु । ४०.सख्वापा पायेगु । १७.नायः लुइगु । ४१.तुं इयेगु। १८.थपाः त्वयेगु । ४२.लः पुँइ छायेगु । १९.आचाः लुयेगु । ४३.दौपूजा हनैगु । २०.स्येँल्हवं: ज्या यायेगु । ४४.जाकिदाज्या हनेगु । २१.लँ ज्या यायेगु । ४५.भण्डार क्यनेगु । २२.दशमीपूजा यायेगु । ४६.ल्याचा स्वयेगु । २३.चह्रेपूजा यायेगु । २४.अमाइपूजा यायेगु । (ख) निगुगु तँजिया ज्याझ्वः – १.गर्भ उत्पत्ति । २.रजःस्वला क्रिया । ३.षष्ठमास क्रिया । ४.सिमन्तोपनयन । ५.सिथार पूजा । ६.षष्ठि जागरण । ७.नामकरण । ८.अन्नप्राशन। ९.कण्डशोधन । १०.उपासना। ११.विद्यारम्भ। १२.चूडाकर्म। १३.व्रतमोचन । १४.कर्ण छेद। १५.आचार । १६.स्नान। १७.भोजन। १८.नित्यकर्म । १९.प्रायश्चित् । २०.सुचिनियम । २१.बिवाह कर्म । २२.दिक्षा प्रदान । २३.गुरुशिष्य परीक्षा । २४.गुरुमण्डल । २५.पुरश्चरण । २६.भिमरथारोहण । २७.महारथारोहण । २८.देवरथारोहण । २९.मुत्यु लक्षण । ३०.कायबन्धन । ३१.अन्त्यष्टिकठन । ३२.अस्ति संचय । ३३.तृतीयाह क्रिया । ३४.पञ्चाह क्रिया । ३५.सप्ताह क्रिया । ३६.दशपिण्ड विधान । ३७.गुह शुद्धिकरण । ३८.त्रिपक्ष विधान । ३९.मासिक पिण्ड । ४०.नैमित्तिक पिण्ड । ४१.समान पिण्ड । ४२.लक्ष्य चैत्य विधान । (ग) स्वंगूगु तँजिया ज्याझ्व: – १.देखा न्यायेके । २.लुँचिद्यः थाये । ३.ती सेवा न्यायेके । ४.बाहाःपूजा वने । ५.मत्याःवने। ६.वंलावने। ७.दीपंखा वने । ८.नराँ न्यायेके । ९.पञ्जराँ याये। १०.सम्यक् याये। ११.बाखँ कंके। १२.क्वाबाहा:जु जात्रा याये। १३.म्हयेपि चाःकाःवने । १४.रंगारोहण याये । १५.संसार यज्ञ याये । १६.अयूताहूति यज्ञ याये । १७.लक्षाहूति यज्ञ याये । १८.कोत्याहूति यज्ञ याये । १९.महाबलि बिये । २०.वर्षापन विधि याये । २१.छत्तिसंवर पूजा नृत्य । २२.मैन छत्रारोहण । २३.पञ्चामृत धारा हायेके । २४.बज्रधातु देगुरि क्रमविधि । २५.धर्मधातु महामण्डल पूजा विधि । नेपाःया बौद्ध परमपरा कथं न्ह्यानाच्वंगु धर्म संस्कृति व कला एवं सम्पदायात कयाः अध्ययन अनुसन्धान याना स्वतधा:सा ध्व स्पष्ट धायेफू कि थनया प्रमुख बहीविहारय् वना: जिज्ञासा तया: स्वःवन धा:सा अन उगु थासय् बौद्ध कला सम्पदा प्रदर्शनीया रुपय् बहीद्य: व्वयेगु याना वैच्वंगु खने दु । थ्व प्रथा नेवाः बुद्धधर्मया थ:गु हे विशेषतागु महत्व ख: । थुजागु महत्वपूर्णगु बौद्ध कला प्रदर्शनी ब्वया क्यनात:गु थौं वया उगु प्रदर्शनीय मूल्यवान सांस्कृतिक सम्पदाया मूल्य मान्यताया महत्व मथुल, मसिल । थथे अज्ञात जूगुया कारण याना प्रायः उगु प्रदर्शित वस्तु द्यः, सफू, पौभा विविध किसिमया हलंज्वलं परिलोप जुजुं वन । परन्तु उकीयागु संरक्षण व्यवस्था तक यायै मफया: थौं झीपिं दीनहिन अवस्थाय् परिणत जूवंगु थें जुल । थनिं प्यंगू न्यागू दशक न्ह्यः लुमंकेबह:पिं निम्ह बौद्धकला, संस्कृतिया विषयया ज्ञाता जुयाच्वंपिं हनेबह:पिं बुढापाकापिं नाप खँल्हा बल्हा जूगु अनुसार जिं लुमंकथं पूचोवहीया बहीद्य:यागु धल: प्रशंगवशं थन प्रस्तुत यानाच्वना । बौद्ध मूर्ति व मेमेणु १) श्री दीपंकर बुद्ध ।२) श्री शाक्यमुनि बुद्ध ।३) श्री आर्यमैत्रय अनागत बुद्ध ।४) श्री मञ्जुश्री ।५) श्री वसुन्धरादवी ।६) श्री प्रज्ञापारमितादेवी ।७) श्री वज्रयोगिनी ।८) श्री गुरुबज्रधर ।९) श्री अमोधपाश लोकेश्वर ।१०) श्री आर्यतारा ।११) श्री भृकुटीतारा ।१२) श्री आर्य नामसंगीति ।१३) श्री भिक्षु अक्षयश्री जुया प्रतिमा मूर्ति । तुलां पौ व पौभा १) बुद्ध जीवनी ।२) उपोषध व्रत कथा ।३) गातिला धलंया पौभा ।४) सुन्दरसार्थबाहया जीवनी ।५) स्वनिगःया छगू झलक ।६) स्वयम्भू चैत्यया उत्पत्ति कथा ।७) चित्रमय वास्तु लक्षण ।८) धर्मविपाक फल निर्देशन । धर्म ग्रन्थ : १) लक्षाहुति प्रज्ञापारमिता ।२) नवबैपुल्य सूत्र ।३) पञ्चरक्षा सूत्र ।४) नेवाः बौद्ध परम्पराया छगू कोष ।५) विनय पाराजिका ।६) नेवाः बौद्ध संस्कृतिया छगू पंजिका ।७) प्रतीमा लक्षण पुस्तक ।८) अवदान सतक ।९) वृहत् स्वयम्भू पुराण ।१०) इलय् ब्यलय् जूगु छगू घटनावाली । धार्मिक बसुजाया ज्वलं – १) सांधिक सामाग्री ।२) पञ्चप्रवर वस्तु ।३) बौद्ध परम्पराया बसुजा ज्वलं । ”यलया बौद्ध विहार” नामक पुस्तकया च्वामि कल्याण मित्र श्री हेराकाजी बज्राचार्यजुयागु कुतलं च्वयाबिज्या:गु अनुसन्धानात्मक सफू आद्योपान्त अध्ययन अनुसन्धान याइगु सौभाग्य प्राप्त जुल । थ्व जिगु लागी जक मखु समस्त नेपाःया बौद्ध अनुयायीपिन्त नं सदुपयोग जुइ धैगु जि मनंतुना । आशा दु, थुगु पुस्तक स्वया: अध्ययन अनुसन्धान याइपिन्त नं अत्युपकार सिद्ध जुइ धैगु जिं भापिया च्वना ।अस्तु । ने. सं. ११२१ कछलाथ्व द्वादशी । हेमराज शाक्यहेराकाजि वज्राचार्य – यलया बौद्ध विहार
