Jheegu Information

All information of newar community.

विशेषकथं छ्यलावयाच्वंगु चा

नेवाः समाजय् विशेषकथं छ्यला वयाच्वंगु थीथीकथं व थीथी नांया चा ।

ल्याचाया नां 
१.हाकु (द्यः यायेगु ) चागुंला लछि लक्षचैत्य चीबाहाः द्यः थाइपिनि छ्यलिइगु चा ।
 २.गथिचा अय्लिं मय्लिं द्यः दयेकेतमाःगु कुम्हाः चा ।
 ३. सिउचाछँ शुद्ध यायेत, सुचुपिचु यायेत इलिइगु ह्याउँगु चा । द
 ४. पँचा मोहनीया नःलास्वां पिइत माःगु भुयूगु चा ।
 ५. येंचा म्वः ल्हुइत छ्यलिइगु भुइसे च्वंगु लस्सा दुगु छताजि चा ।
 ६. देचा  स्वां पिइत गमलाय् तयेगु सउचा ।
 ७. कँचाछुं नं बालिबिरुवाय् साःया रुपं तयेगु सउलाःगु चा ।
 ८. ल्युंचा अंगलय् भुनेगु ( प्लास्टर यायेगु ) यानुगु चा ।
 ९. ताकचा तुइसे च्वंकेत अंगलय् पायेगु तुयुगु रंगया चा । 
 १०. वाउँचा अंगलय् वाउँसे च्वंकेत पायेगु वाउँगु रंगया चा ।
 ११. म्हासुचा कःसि दयेकिवलय् चिकं अःपाया तःलय् लाइगु चा ।
 १२. दँचा अंगः दनेत छ्यलिइगु यानुगु चा ।

चायागु थलबलया नां

१)किसलिं

जाकि, ग्वःगु ग्वय् ध्यबा तयाः थीथीकथंया पुजाय् तयेमाः गु सलिं ।

२)गुलुपा

बौद्ध द्यः पिन्त जाकि अन्न छायेत तयेगु थल ।

३)पाल्चा

चिकं व इताः तयाः मत च्याकेगु थल ।

४)माक: दलू

ज्वलंछिं स्वनाः पुजाजुइबलय् मोहनी फयेत चिकं तयाः इता: च्याकेगु थल |

५)धालाचा

पुजाभ: ज्वलनय् थ्व तयेगु थल ।

६)थापिं

ज्वलंछिं स्वनाः पुजा याइबलय् थ्वँ तयाः स्वनेत माःगु व मचाबू स्वः वनिइबलय् थ्वँ तया यंकिइगु बुत्ता दुगु थल ।

७)देछापा:

ज्वलंछिं स्वनाः पुजा याइबलय् मुस्या, पालु, छ्वय्ला तयाः स्वनेमाःगु पाः चा ।

८)खाय्कुलिं

ज्वलंछिं स्वनाः पुजा याइबलय् खाय् तयाः स्वनिइगु थल ।

९)दलूचा

इता: तया: मत च्याकेगु थल ।

१०)धौपती

ज्वलंछिं स्वनाः पुजा यायेबलय् व क्वतः ज्वलंयात माःगु निगू खण्ड दुगु धौ तयेगु थल ।

११)लंपिचा

पुजा ज्वलनय् समय् बजि तयेगु थल ।

१२)गुंगूमकः

गुंगू च्याकेत ह्यंग्वाः मि तयेगु चु ( न्हायपं) दुगु मकः चा ।

१३)आलमत

पं वा यः सिं धकाः आकाशय् मत च्याकेत यखाइगु ह्वः ह्वः दुगु थल ।

१४)दलुचा

इता: तयाः मत च्याकेगु थल ।

१५)खाः दलु

सिखः वा खिपतं चिना खायातयेगु दलु ।

१६)इनाय्दलु

गणेद्यः या मूर्ति तयातःगु दलुचा ।

१७)ब्यांदलु

यँयाः या द्वादशी कुन्हु वा पुन्हिकुन्दु सीपिनिगु नाम लँय् लँय् मत ब्यू वनिइबलय् थः थितिपिं नापलाइगु इलय् मत च्याकाः थः थितिपिन्त ल्हातय् लःल्हाना बिइगु इताः व च्यूरिघ्यः तयाः मत च्याकेगु ब्यां बांलुइक बुत्ता दुगु पाल्चा ।

१८)देवा

ब्यूरिध्यः वा चिक व इताः तयाः द्यः याथाय् मत घ्याकेगु तौ दुगु थल ।

१९ )भोंचा

धार्मिक ज्याखँय् जल तइगु थल ।

२०)सलाःपाः

होम याइलय् बीब:ता ब्वयेतमाःगु थल व मिसामस्त इहि याइबलय्यात माःगु पाः चा ।

२१)बौपाः

 बाै पुजा याइबलय् बौ तयेतमाःगु थल ।

२२)बौभ्यगः

छाय् हायेके पुजायात माःगु बौ तयेगु भ्यगः ।

२३)अजिमाकाेँचा

छाय् हायेके पुजायात माःगु चिकीग्वःगु काेँचा ।

२४)गुलुचा

छाय् हायेके पुजायात माःगु छताजि थल ।

२७)पा:चा

रिकापी आकारया चकंगु थल ।

२९)अंप

विशेषकथं पुजा जुइबलय् पुजा ज्वलंकथं माःगु लः तयेगु अःखुं दुगु थल । लः तयाः त्वनेगु थल ।

३०)खाय्सलिं

समय् ज्वलं स्वनाः पुजा याइबलय् खाय् तयेतमाःगु चिग्वः गु सलिं ।

३२)तिंचा

सत्वपुजा ज्वलंयात माःगु जल तयेगु थल ।

३३)भ्यगःचा

 नसा वा छुं नं वस्तु तयेगु व थीयीकथंया ज्या कायेगु थल ।

३४)बांभ्यगः

माजावाल भ्यगः ।

३५)तपाः भ्यगः

तग्वःगु भ्यगः ।

३६)गुलुभ्यगः

केँ, घासा वा छुं नं ति दुगु नसा गनं तापाक यंके मालिइबलय् तया यंकिइगु थल ।

३७)धौभ्यगः

धौ फिइगु भ्यगः । थुकिइ पाः धौ भ्यगः व ग्वः धौ भ्यगः निथी दु ।

३८)ओलाः भ्यगः

विशेष आकारं ग्वः लाःगु भ्यगः ।

३९)धंप

लः तयेगु थल ।

४०)अथ

वसः हिइगु थल ।

४१)आगा

ल: मुंका तयेगु वा बुँगालय् स्वथनेगु थल ।

४२)लः त्यप

लः तयेगु त्यप ।

४३)क्वरिं (कुलिं)

धौ, दुरु, चिकं आदि तयेगु थल ।

४४)हाँसि

प्यनय् ह्वः ह्वः दुगु दुने पाखे गुलु विकेत स्वंगः ग्वाराचा थकयातःगु अय्लाः कायेतमाःगु ज्वलं मध्ये छता ।

४५)पोतासि

प्यनय् ह्वः ह्वः दुगु प्वः हायेत माःगु थल ।

४६)गुलु

अय्लाः कायेबलय् हाँसिइ दुने दिकाः अय्ला: फयेगु थल ।

४७)ग्वंप

आम्खोरा आकारया बःचाग्वःगु लः तयेगु थल ।

४८)कोंचा

थ्वँ थुइगु वा प्वक त्यनेगु थल ।

४९)साेंमा

थ्व तयाः त्वनेगु अःखुं दुगु थल ।

५०)हाकुसोंमा

बःचाग्वःगु हाकुगु उनया साेंमा ।

५१)ओला: सोंमा

तग्वःगु सोंमा ।

५२)घःचा

थ्वँ वा अय्लाः तयेगु बःचाग्वःगु थल ।

५३)बकुद्यः

थ्वँ तयेगु तग्वःगु द्यः ।

५४)मात्यप

अय्लाः मा थुइगु वा ब्योया थ्वँ थुइगु थल ।

५५)त्यप

थ्वँ वा अन्न तयेगु थल ।

५६)भाजं

छुं नं नसा वस्तु सिइगु थल ।

५७)द्वा:

छुचुं मरि, चतांमरि आदि छुइगु वस्तु ।

५८)मरिक्वपु

मरि पाचिनेगु वा क्यलेगु वस्तु ।

५९)तौमकः

ब्याहाया क्वथाभ्वय् वनिइबलय् ज्वना वनिइगु स्वतं व गजू दुगु बुत्ता दुगु अन्न व मरि तया यंकिइगु ज्वलंछिं थल ।

६०)चाकुकसि

चाकु दायेकिइगु वा चाकु स्वथना तइगु तग्वःगु कसि ।

६१)मरः कसि

मर: जा नकिइबलय् मरःजा तइगु बुत्ता दुगु तग्वःगु कसि ।

६२)मरिकसि

इहिपाबलय् मरि तया यंकिइगु बुत्ता दुगु कसि । मरि स्वथना तयेगु थल ।

६३)नांचा

इहिपाबलय् मरि तया यंकिइगु थल ।

६४)कसि

जा, केँ, तरकारी आदि नसा ज्वलं ज्वरय् यायेगु थल । छुं नं नसा वस्तु बुकेगु थल ।

६७)पाहाँसलिं

तःजिक भ्वय् न्यायेकिइबलय् भ्वजय् थ्व अय्लाः त्वनेत छ्यलिइगु विशेषकथंया वा आकारया सलिं ।

६८)दुगंसलिं

इहिपाया म्ह्याय्मचा ख्वाः स्वः वनिइबलय् ख्वाः स्वः वः पिन्त तुच्चा कौला याकिइबलय् थ्वँ अय्लाः तयाः त्वंकिइगु तग्वःगु सलिं ।

६९)मकः

मि च्याकेगु वा मि मुंका तयेगु तःलय् प्यनय् तौ दुगु थल ।

७०)ह्यंग्वा: मकः

ह्यंग्वाः मि ख्वायेगु वा तयेगु बः चाग्वःगु मकः ।

७१)क्वपं

चतांमरि छुइबलय् द्वालय् वा भाजनय् मरि मबूतले व कराहीलय् नसा ज्वरय् याइबलय् पुसा तयेगु,च्वकाय् चु दुगु भ्वपुइकेगु पुसा ।

७२)पुसापाः

जा, केँ, तरकारी वा छुं नं नसा बुकेत थुइबलय् वा खुनिइबलय् जासि कँसिइ पुसा तयेगु चकंगु चाकलाः गुलिइ दथुइलाक ग्वाराचाचिंगु चु दुगु पाःचा ।

७३)चिलं

बजां त्वनेत बजां व मि तयेगु थल ।

७४)पाता

बजां तिका:चिलमय् भ्वपुइकेगु पाः चा ।

७५)पाः मकः वा पाः भ्यगः चा

गुथि वा भिन्दुभ्वय् नकिइबलय् घासाता, ला, चतांमरि तयाः बिइतमाःगु थल ।

७६)घः

लः वा थ्व तयेगु थल ।

७७)कचिगु पाल्चा

येँयाः या द्वादशी कुन्हु वा पुन्हि कुन्हु सीपिनि नामं लँय्लँय् मत ब्यूवनिइबलय् च्यूरि घ्यः व इता: तयाः मत च्याकिइगु व श्राद्ध पुजाबलय् कुलेय् जाकि तयाः स्वनिइगुलिइ द्यःने चिकं व इता: तयाः मत च्याकेतमाःगु उनामतःगु कचिगु पाल्चा ।

७८)पिलाआगाद्यः स्वथना तयेगु वा वसः स्वथनेगु चायागु सन् ।
७९)निस्लापा:द्यः पिन्त वा गुरुजुयात निस्लाः बियेत तयेगु पाःचा ।

ज्यापु पञ्च

Spread the love
Shyam Lal Shrestha
shyam-lal-shrestha-ji
Your Contribution