Jheegu Information

All information of newar community.

अजि

अपर्णा प्रधान, मरुहिति चुकः, यँ

            धनीगु परिवारय् इहिपा जूम्ह अजिया जीवनय् मचाः मगाः धयागु छुं  हे मदु । म्हाय् छम्ह दयेका विधवा जूम्ह अजिया काय् मदु । म्हाय्भात याकनं इहिपा याना विया दोलाजी (घरज्वाई) लहिना दिल | अलय् म्हाय् व जिचाभाजु हे अजीया छय् परिवारिक, सामाजिक, आर्थिक, धार्मिक, सांस्कृतिक आदिया ज्या कः घाना विल । कायमचाया जिम्मा कया च्वन । नीलहिरा छम्ह दयेवं, चन्द्रशोभा तःमांया स्वम्ह मचा व अजि छम्ह नापं याना प्यम्ह परिवार दत । “जिचाभाजुया गथेच्वं आ ? गथे स्वानं कुतुं वःगु अजी नापलात कि जःलाखःला पिसं न्यनिगु । ” पसः झाम्ह, मचाया जन्मन्ही धका ज्वने फक्व ज्वना झाल। भटुपञ्जलय् वः कायादिगु, ल्हा स्वब्याना स्वाने छपुती कुतुवन । दुगः क्वें त्वधुल धाल । थौ गुन्हू मछि दये धुंकल । ल्हाती चलय मजू । नुग मछिंका अजिं लिस वी ।

“चन्द्रशोभाचां बौ जक म्हस्यू धयां भाः तम्ह नापं स्वाने कुतुंवया छं ज्या याय् मफुत । काय् मचा मदुगु छें काय्मचा जुया ज्यायाना च्वंम्ह जिचा भाजु अस्पतालय् ग्वारातुला च्वन । जिगु छें अलपत्र जुल ।” अजिं नुगः मछिंकादिल । अजिया छँय् तक्वःगु क्वथा दु । तर छगू क्वथा हे बालं विया तगु मदु । सीसा ख्वमदु, तसा मायदुम्ह कुलनारा दाजु छम्ह क्वथाया बा

मदु, ज्याया ज्याला मदु याना छकू क्वथा विया तल । अजीयागु छेंय् याना च्वंम्ह कुलनारां दाजु हे लालां अस्तालय तया छेंय हम्ह अजिया जिचाभाजुयात सुसाकुसा याना च्वन ।

नीलहिरा जिपिं पासा पुचलय् दकलय् थकालि । माजु नकिं जुइमाम्ह जुया, उरायनी जुसां वयात जिमिस गुरुमां धायेगु । व न्याम्ह नापं नं हालेत ल्वायेत ग्याम्ह मखु । म्हिते बले नं न्ह्याबलें भयल्ला याइगु । सुनानं छं धाये ज्युम्ह मखु । वयात सुनानं थीजक थिलकि हे दागुथें याना ‘यो अजि’ धका चुकः थ्वयेक हालिगु । उकिं पासापिसं वं न्हयागु यासां सहयाना च्वनिगु ।

g

“नील क्वथाय् दुहाँ वा । छाय् भ्यालय् दना च्वनागु? ” नेपालय् वकिलया ल्याः म्होगु इलय् वारिस्तर ज्यायाना दीम्ह बायाथाय् थःगु ज्या याकझाःम्ह अजिं मातंया भ्यालय् दना च्वम्ह छय्यात सःति । नीलशोभा बाः खना ग्या । व क्वथाय् दुहाँ वनि मखु । धेवाप्व घाना नीलहिरा चुकय् म्हित वइ । पासापिं सकसितं कान्छीचियु पसलं लत्यापाः, साखःसाला, ग्वफुकिया लड्डु, नानीतताया पसःया पौष्टिक न्यानाः नकिगु । गबलें इमिगु क्यबय् येका सुन्तला, भोगत्या, जिमि बानं न्यना वाके हःगु अंगु क्येनाः जिमि आमासि, हलुवाबेच खाना नकिगु । “छन्तला अजिं नीलहिराचित थें हे बाँलागु अँगु न्ह्याका हइतिनि जुइ । ततां जित ह्वयेकिगु। अजि जित न्याबलें गथामुगःया झीगु थः छँयात ज्वरागु अंगु न्याकिगु खः । ” अजियागु छँय्या क्वाति थें झीथाय् दाय्किगु क्वाति उति मसाः” धका अजिनं छें झीताय् दायिकगु क्वाति उति मसा” धका अजिया छँये क्वाटित्वना वाय ८ मांयात धाःवय् । अलय मांया जित ब्वबिगु त्वह दइ । अजिपिं उराय् त गुन्हिपुन्हिबलय् झीगु छँय् ममचा तया क्वाटि दायकीगु । उकि इमिथाय्यागु क्वाटिसाइगु का । उरायनीया ल्हातं नयावइम्ह “, ब्वबियादिगु । छिमिबौया न्ह्यलं चाइ। ” येँयाबलय् हनुमान ध्वाखाय् महाकाली प्याखँ हुइकूगु, वंगलय् आजुद्यःयात हाथ हायेकूगु कुमारीया छँक्वय् त्रैलोक्यनाथया देगलय् दशअवतार क्यंगु, दक्व स्वया छैय् लिबाक्क वनेगु । मिसामचात जुया योयोथें जुल धकाः छिमि बौनं छन्त जात्रा याइ ।” बौनं चिसलं धयादी । धन्य माया मतिना । येँया जिमित दकलय् यःगु जात्रा हे जुल । उपाकु वइ कुन्हुनिसें जानय् धुनेवं जिपिं छँय् थाइगु मखु । पाल्चा मत तःवपिसं बँयंतये मलाबले इमिगु ल्हाति हे पाल्चा लाकाः कायेगु । गुलिसिनला जिमित लाक्व पाक्व म्हुतु नवाना वाकिगु । लाखे, सवंभत्तु, तानाकिसी (पुलुकिसी) स्वये त जिपिं पासापिं सकले लं सिथय् भवलाक्क फ्येतुना च्वनेगु । नानीचा याइकुन्हु भीग चुकय् हे दिप्याखं हुइकीगु छं स्यु मखुला ? छाय् फल्चाय् च्वना डबुली हुइकिगु स्वःवनेगु? “डबुली दिप्याखँ हुइकूगु स्वया छँय् वनेवं मां नं जित धयादी । जिमिगु छ्य क्वय् दय्दंस दीप्याखँ हुइकूगु स्वया छय् वनेवं मांनं जित धयादी । छिमिगु छें क्वय् दँयदंसः दीप्याखँ हुइके हईगु जि मस्यूगु मखु । जित धाःसा थःगु छँया भ्यालय् च्वना चुकय् हुइकिगु स्वया पासापिं नाप फल्चाय् च्वना स्वयेगु हे न्ह्याइपूता । “पंजरां कुन्हु छंगू जन्मन्हि मखुला नानिचा” ? जित खनेवं अजिं जित न्येनादी । जन्मन्हि धकाः न्ह्यागुसां छगू जित उपहार बियादी | उकुन्हु अजिया छँय् विशेषकथं छापिया तइ । ताःहाकःगु व बैठकय् न्ह्यायकं दराजय् बुद्ध भगवानया मूर्ती, दराज जःखः प्लास्टिकयागु कृतिम स्वाँ ह्वेकातःगु लियागु गमला ब्वया तइ । पंजरां का: वइपिं सन्याकाई तक हे मद्दिक्क वया च्वनि । इमित खिर, मरि, फलफूल, वा, जाकि, धेबा इनाबित जिमिसं इनाव्यू धका छता छता सामान जिम्मा बिया दी । पंजरां फः वईपिं क्वचायवं अजिं जिपिं सकसित नकदी । “छिमिगु छेंय् छिमि बौनं फूलपाटी ग्वन्हुन्ह्यो निसें दुगुचा, खसि, हँय, खाः दलान जाय्क न्याना तयहइगु मखुला ? जिमिगु छँय्ला हिंसा याय्मज्यु ।” अजिं थःगु छँया प्रथा कनादी । “थुगुसी मोहनी बलय् किलागः त्वालं हे नवरात्री मेला मुंकिगु जुलनि, सिलला ? ” राधां जिपिं पासापिं सकसितं सूचंबी । पासापिं सकलें मेलाय् म्व ल्हू वनेगु क्वज । स्याकुत्याकु ( महानवमी) कुन्हु नं छिपिं सुथे निसें मांकाद्यः पालाःद्य: ( संकटा), लुमरी ( भद्रकाली), शोभा भगवती आदि पीठय् द्यःयाथाय् वनेगु । ‘न्हापा जिपिं मचाबलय् विद्युतीय झिसिमिसि मतया चलन मदु । पाल्वा मतः हे च्याकेगु । स्वन्ति जःछि भ्यालय् पाल्चा मतः तयेगु, भयापतिकं, लुखाय्, तकुस्वांमाः खायेगु, लुखाय् मन्द च्वयेगु आदि चुकय् च्वंपिं पासा पुचलय् धेंधें बल्लाकासा हे जुइगु । दाजु किजापिं जू म्हितुथाय् मिसा मचात स्ववने मज्यू” । अजिं

थःगु बाल्यावस्था लुमंकादी । “छिपिं सकले योमरि छुइसः मखुला ? मचात, भातया छेंय वनेबलय् नं योमरी छुइमस धाय्मालि । हायेकेथें याना अजिं जिमित योमरि छुइगु स्यनाबी । योमरि पुन्ही कुन्हु छय्या पासापिं सःता योमरि दयेकेबी । न्हिच्छिबिक पासापिं सकेसें जानाः हाम्वचाकु, माय्, ला, खुवा थनागु योमरि ख्यामामां दयेके सिधयिके । छगः निगः योमरि ननं जिमि प्वाजाइ । बहनी फ्ववपिंत दालचा छगलय् योमरि तया न्ह्योने नयाबी । द्यः ख्युंख्युं धालकि त्वायापिं मचात त्योछिंत्यो हाला योमरि फ्वं वइ । इमित ताउत हायेका जक योमरि बिया छ्वये । “ब्युम्ह ल्यासे, मब्युम्ह बुरी कुती ” धका इमिसं जिमित हायेका वनि । “ललिता, कुसुम व सन्ध्या स्वम्ह तताकेहेंपिं वया मांनाप घ्यः चाकु सलुं नखः हनेत गामय् बया पाजुपिंथाय् न्हाचःसुथय् हे वने धुंकल । छिपिं सकसित जिमिगु छेंय वा धका जिमि अजिं सतके हःगु । ” नीलहिरा पासापिं सकसित चुकय् सःता धयाथकि । जानय् धुनेवं मांयागु ल्हातिं चिकं ति। अलय् सकलें मुना जिपिं अजिया छेयँ थ्यंक वने । अंजि जिमित न्हिनय् घ्यः चाकु तया कौला याकि । बन्हि तरुल, पलः, मुस्या वालागु, काउलि तरकारी, नवदुगुया ला, तःखा, सन्या खुना तया भ्वय् नकाहइ । “थुगुसी चिकुलां मिलाहेरायात बियाछ्वयेगु । छिमिसं सिलला?” अजिया खँ न्येना जिपिं सकलें वातां जुल। अजिया छेयँ पासापिं तताकेहें नालाः यः त्यः नया यःत्यः पुनाः ब्वलंम्ह नीलहिरा, म्हिगः मगानिगु उमेरय् इहिपा जुल । ” नीलहिरा बियाछ्वसां निसें झीगु पासापुचः हामाः मदुगु परिवार थें जुल हला? शारदाचां अजि धायेवं पासापिं सकसियां मिखा लःलः धाल । ” न्यागु नखः जूसां पासापिं मुना अजिया छेयँ न्ह्याइपुकाः वनेगु। पासा मदुगु छेंय् वनेत भी पलाः मन्ह्यात ” । लँ च्वतं ख्वबि हुइ राधां “एस. एल. सी. परिक्षा न्ह्यः जि व रुपकेशरी निम्ह बाहेक मेपिं पासापिं सकसिया इहिपा जुल । रुपकेशरीयात नं वया मर्सय् च्वंम्ह तःमां नं थः नापं मर्सय् ब्वनायेंकल । एस.एल.सी. परीक्षा बिया रिजल्ट मवनि बलय् जिगु नं इहिपा जुल । इहिपायाना पालाय् वःसां निसें जिगु बाल्यावस्था लुमन्ति हे जक जुल । थः छँय् वा तसकं म्हमफूगु सूचं न्येने तःदें लिपा जक जि येँ दे थ्येंगु खः । म्हमफूम्ह बौ स्वयेत थः छें वनागु इलय् हे धेबा फ्वना च्वंम्ह अजि ध्वदुगु खः । चुकय् दकले धमिम्ह जिमित न्याबलें नका: माया याइम्ह अजिया अवस्था जित बिगत व वर्तमानया दुबातय् थनेहल । न्येतया दुवातय् भ्वाताः जुया जि ताउतक हे अजी वंगु लँय् मिखा लायाच्वना । “राधाचिया भाः तं म्ह कला हल । मां बिचा यायेगु त्वह तया राधाया थः छँय् हे थात, नानी सिलला? ” तताजुं जित हानं मेगु म्हाइपूगु खँ न्येंका दिल । थःछेंय् निघौति च्वना जि राधाया थःछेंय थाहाँ वना । क्वथाय् राधा मांम्हनाप खँ ल्हानाच्वन । तःदें लिपा नापलाम्ह पासा नाप मेमेगु खँ ल्हाय न्हाः अजिया खँ न्येने हथाय् जुल । उकिं मेगु खँ मधासे अजिं जिके धेबा फ्वंगु खँ कन । ‘विनासकालय् बिपरित बुद्धि’ धाय्थें सुयातं मखुगु मयाइम्ह अजियात परिस्थिति उइं, फ्वगिं यानाबिलका छुयाय्”। परिवार खँखिना विलि जुल । राधां ताःहाक झसुका तइ । राधायागु खँ जिं बांलाक मथु । अजु चाया जिं वयागु ख्वा वाताहां स्वयाच्वना । जिचाभाजुयात थःगु जग्गा हे मिया उपचार याकूगु खः । लांलां अस्पतालय् भर्न याना वासःयाका तल । अयनं म्वाके मफूत । धेबा नं फू मनू नं फू याना चन्द्रशोभा तःमांया भाःत सित । मचासु हे मतेनिम्ह नीलहिरायात बिया छ्वल । कुलनारा दाजु नं दुबइ वन । ” राधां हे खँ न्ह्याकल । “अजी थः बुरी जुल धकाः गबलें नुगः मछिकाः मदि । छय्या पासापिं नाप थःनं मचा हे जुया न्ह्याइपुका च्वनादिगु । कायमचा यानातम्ह जिलाजया मृत्युं थः बृद्धावस्था थ्यंगु ताका “। राधा बाखँ कनेथें अजीया खँ कना यंकल । “चन्द्रशोभा तःमाँ गन झालले? ” नीलहिराया भाःत पिन्थाय् च्वना मां व अजीयात ल्वमंका च्वनला । अजियागु अजागु अवस्थाय् लाकाः थःछेंय् मवला? राधाया खँ त्वाथला जिं न्येना । बिधुवाम्ह म्यायनं दुखः सी धकाः अजिया मन तसकं हे ग्याका दिल । थः छम्ह मन्त कि वया स्यान्यापिं सुं हे दइमखुत धका विचाःयाना दिल खनि । अलय् थः सिना वने न्ह्यो हे छें म्ह्याय्यानामय् पास याना दिल खनि । राधा जिगु खँया लिसः हे मकासें थःगु हे तालं अजीया खँ न्ह्याकाच्वन । “माँबौ म्हमस्युम्ह किजायात चन्द्रशोभाया भाःत हे ब्वलंका ब्याहा यानाबिल । थःगु भाग हैं किजायात बिया थः ससलय् च्वंवल । अस्पतालया बेदय् ग्वारातुला च्वम्ह दाजु किजायागु ख्वा छक स्वयेधका द्यःया नां काये थें धाःगुलिं छेंय् सतके ध्वल। अय्नं किजाम्ह पला हे तःमव। अन्तिम अवस्थाय् तकं दाजुम्ह किजायागु नां काकां सिना वन । चन्द्रशोभा तसकं हे नुगः मछिंकल । खाताय् फ्येतुना च्वंम्ह राधाया मां नं धयादिल । भाःतसिना चन्द्रशोभाया मिखाय् ख्वबि मदिनि । लज्जामचाम्ह, इलम छं मयासें लतंफतं कय्ता तं यानाजूम्ह किजाभत व नयेनकिं ज्यावकिम्ह पिलि वया चन्द्रशोभाया न्ह्योनेय् गोहिख्ववि हाय्का सहानुभूति क्यंवइ । त्वालय् आयोजना याःगु तीर्थयात्राय् भूवनेश्वरी अजि नं झाइ । तीर्थय् न्ह्याइपुक चाहिला अ ल्याहाँवइ। चन्द्रशोभा ख्वाः ख्युंक तया मायात काः वनि । “गनं हयागु मै छं जित ? ” थःगु ल्वहँ चुकया छँय् मयंकूसें यट्खा बहाःया ख्युंक्वथाय् यंकूगुलिं अजीनं न्येनि ।

न्याम्ह ब्वनायंकूगु छँय् अजी सालायंकूम्ह थें म्ह्याय् ल्यूल्यू वनि । ख्ययुंक्वथाय् तुति भवः लाका याउँक फ्येतुइ । अलय् अजुचा ख्वाःयाना चाकमाकलिं मिखा ब्वइ । थःगु छें मिया थाय् बाय् मदया च्वम्ह किजाभतयात चन्द्रशोभायात वःगु छेंय् ‘ अगचा मालां देगःचा लू’थें हे जुल । अजि तीर्थयात्रा वनाच्वंगु ताकय् वया चन्द्रशोभायात फय्गं खँ ल्हावइ । किजाभतया खँय् चन्द्रशोभा पत्या याइ । जाल झेलयाना ल्वंहचुक या छें मिया बिइ । धेवा ल्हाती लायव कलाः ज्वना किजाभतम्ह वेपत्ता जुइ । चन्द्रशोभां मांम्हेसित वृतान्त कनि । चन्द्रशोभा ख्वख्वं थःत किजाभतं ध्वंलानाः ठगय्याःगु खँ न्येना च्वंम्ह अजीया म्हुतु सास बाहेक छगू शब्द हे पिहाँ मव । तीर्थयात्रां ल्याहाँवइम्ह अजि चच्छि मद्यों । अजिया शुद्धि तन । म्याय्म्ह सूज्यायाना माम्याय् निम्हसियां सुथय् बहनी ल्हाः म्हुतु जूलाकाच्वन । शुद्दि तंका च्वंम्ह अजि लँजुवातय्के धेबा फ्वंवनिगु जुया च्वन । अजिया खन्येना वयाम्ह जि बाचातक न्योमव ।

Spread the love
Shyam Lal Shrestha
shyam-lal-shrestha-ji
Your Contribution